Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 197

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

दीर्घपुच्छेन वर्णांते वदेद्वेष्टय वैरिणम् । जंभयद्वयमाभाष्य वर्मास्त्रांतो मनुर्मतः ॥ १९७ ॥

Transliteration

dīrghapucchena varṇāṃte vadedveṣṭaya vairiṇam | jaṃbhayadvayamābhāṣya varmāstrāṃto manurmataḥ || 197 ||

Translation

طویل دُم والے حرف کو آخر میں رکھ کر دشمن کو باندھنے کے لیے ‘وَیشْٹَیَ’ کہے۔ ‘جَمْبھَیَ’ کے دو صیغے ادا کرکے، روایت کے مطابق منتر کا اختتام ‘وَرْماستر’ (حفاظتی زرہ-ہتھیار) سے مانا جاتا ہے۔

Word by Word

• दीर्घ-पुच्छेन: with (the word) ‘Dīrghapuccha’ / by long-tail
• दीर्घ-पुच्छेन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + पुच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (दीर्घं पुच्छं येन/दीर्घपुच्छेन)

• वर्ण-अन्ते: at the end of a syllable/letter
• वर्ण-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वर्णस्य अन्ते)

• वदेत्: should say/recite
• वदेत्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विध्यर्थ), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वेष्टय: wrap/enclose!
• वेष्टय: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वेष्ट् (धातु) (णिच् causative assumed)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (पाठभेद-संभवः: वेष्टय/वेष्टयेत्)

• वैरिणम्: the enemy
• वैरिणम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैरिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• जम्भय-द्वयम्: the pair (of words) ‘Jambhaya’
• जम्भय-द्वयम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जम्भय (प्रातिपदिक/पद) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (जम्भय-नामकं द्वयम्)

• आभाष्य: having uttered
• आभाष्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + भाष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव), ‘having spoken/uttered’

• वर्म-अस्त्र-अन्तः: the end/termination of the ‘Varma-weapon’ (mantra section)
• वर्म-अस्त्र-अन्तः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर्म (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वर्मास्त्रस्य अन्तः)

• मनुः: the mantra / Manu
• मनुः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मतः: is considered/held to be
• मतः: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त-प्राय विशेषण (considered/held)

Speaker

Narada (teaching mantra-prayoga within Vedanga-aligned technical lore)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights a technical rule of mantra-prayoga: correct phonetic placement (varṇa-anta) and a protective closure (varmāstra) are treated as essential for a mantra’s intended effect and safe completion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: even when mantras are used for protection, the Purāṇic approach frames them within disciplined, rule-bound recitation—implying that power is safeguarded by dharma and reverent adherence rather than mere aggression.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā/Vyākaraṇa-style precision: the verse stresses phoneme placement (varṇānte), fixed mantric imperatives (veṣṭaya, jaṃbhaya), and the standard practice of ending with a protective kavaca/varmāstra closure.