Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 193

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

कपिलांते पिंगलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् । बलरक्तमुखांते तु तडिज्जिह्व महा ततः ॥ १९३ ॥

Transliteration

kapilāṃte piṃgaleti urddhvakeśamahāpadam | balaraktamukhāṃte tu taḍijjihva mahā tataḥ || 193 ||

Translation

آخر میں ‘کپیلا’ نامی روپ آتا ہے، پھر ‘پِنگلا’؛ اس کے بعد ‘اُردھوکیش’ نام کا مہاپد۔ اور آخر میں سرخی مائل دہانے والی ‘تَڈِجّہِوا’ (بجلی جیسی زبان) نامی عظیم شکتی ظاہر ہوتی ہے۔

Word by Word

• कपिल-अन्ते: at the end of (the word) ‘kapila’
• कपिल-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कपिलस्य अन्ते)

• पिङ्गला: Piṅgalā (name/word)
• पिङ्गला: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिङ्गला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम/मन्त्रपद

• इति: thus/so (quoting)
• इति: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-प्रयोग (quotative particle)

• ऊर्ध्वकेश-महा-पदम्: the great word ‘Ūrdhvakeśa’
• ऊर्ध्वकेश-महा-पदम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ऊर्ध्वकेशस्य महत् पदम्)

• बल-रक्त-मुख-अन्ते: at the end of (the phrase) ‘balarakta-mukha’
• बल-रक्त-मुख-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (बलरक्तमुखस्य अन्ते)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• तडित्-जिह्व: Taḍijjihvā (lightning-tongued; name/word)
• तडित्-जिह्व: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तडित् (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तडितः जिह्वा यस्य/तडित्सदृशी जिह्वा)

• महा: great
• महा: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• ततः: thereafter/then
• ततः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम्-अर्थे (thereafter/from that)

Speaker

Narada (teaching in a technical/Vedanga-style enumeration, traditionally within Narada–Sanatkumara dialogue flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Kapilā
• Piṅgalā
• Ūrdhva-keśa
• Taḍij-jihvā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse functions as a technical enumeration of named forms/positions (mahā-pada), indicating that Vedic practice preserves precise traditional nomenclature—supporting disciplined recitation, visualization, or ritual mapping where such names are used.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by emphasizing accurate traditional naming and order, it supports careful mantra-based worship where devotion is strengthened through correct method (vidhi) and attentive remembrance (smaraṇa) rather than casual practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga-style technical listing—typical of Śikṣā/phonetic-ritual instruction—where fixed names and sequence matter for correct application in recitation or ritual procedure.