Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 123

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालांतकयमोपमम् । ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ १२३ ॥

Transliteration

lākṣāraktāruṇaṃ raudraṃ kālāṃtakayamopamam | jvaladagnisamaṃ jaitraṃ sūryakoṭisamaprabham || 123 ||

Translation

لکھ اور خون کی مانند سرخ، رَودْر ہیئت، پرلَی کے انت میں یم کے مانند؛ بھڑکتی آگ سا، فاتح، اور کروڑوں سورجوں جیسی درخشانی والا۔

Word by Word

• लाक्षा-रक्त-अरुणम्: lac-red, reddish
• लाक्षा-रक्त-अरुणम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: लाक्षा + रक्त + अरुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• रौद्रम्: fierce, terrible
• रौद्रम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• काल-अन्तक-यम-उपमम्: comparable to Kāla, Antaka, and Yama
• काल-अन्तक-यम-उपमम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: काल + अन्तक + यम + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपमावाचक-समास (like Yama/Death)

• ज्वलत्-अग्नि-समम्: like blazing fire
• ज्वलत्-अग्नि-समम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: ज्वलत् (ज्वल् धातु, शतृ-कृदन्त) + अग्नि + सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'ज्वलत्' = वर्तमानकाले शतृ (present active participle)

• जैत्रम्: victorious
• जैत्रम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: जैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• सूर्य-कोटि-सम-प्रभम्: having radiance equal to ten million suns
• सूर्य-कोटि-सम-प्रभम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य + कोटि + सम + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'समप्रभ' = समानप्रभ (having equal radiance)

Speaker

Narada (contextual attribution within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: raudra

Characters & Entities

• Yama
• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a dhyāna-style description of overwhelming divine radiance and power—fierce, time-ending, and sun-like—meant to evoke awe, concentration, and reverence in ritual or mantra practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through contemplative praise (stuti) and visualization: the devotee steadies the mind on the deity’s victorious, blazing, sun-bright form, transforming fear and distraction into devotion and surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It aligns with mantra-upāsanā and dhyāna-lakṣaṇa usage common in technical sections: precise epithets and imagery function as mnemonic cues for correct visualization during japa, homa, or stotra recitation.