Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 111

The Description of the Worship of Rāma and Others

Rāmādi-pūjā-vidhāna

Devanagari script

व्द्यक्षरश्चंद्रभद्रांतो द्विविधश्चतुरक्षरः । एकार्णोक्तवदेतेषां मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १११ ॥

Transliteration

vdyakṣaraścaṃdrabhadrāṃto dvividhaścaturakṣaraḥ | ekārṇoktavadeteṣāṃ munidhyānārcanādikam || 111 ||

Translation

‘چندر بھدر’ پر ختم ہونے والا دو حرفی منتر بیان کیا گیا ہے، اور چار حرفی منتر دو قسم کا ہے۔ ان سب کے لیے منی کا دھیان، ارچن وغیرہ وہی طریقے سے ہوں جیسے ایک حرفی منتر کے لیے کہا گیا ہے۔

Word by Word

• द्वि-अक्षरः: two-syllabled
• द्वि-अक्षरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः; विशेषणम् (adjective)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• चन्द्र-भद्र-अन्तः: ending with (the words) ‘candra’ and ‘bhadra’
• चन्द्र-भद्र-अन्तः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + भद्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देश-तत्पुरुषः; विशेषणम्

• द्वि-विदः: of two kinds
• द्वि-विदः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः; विशेषणम्

• चतुर्-अक्षरः: four-syllabled
• चतुर्-अक्षरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः; विशेषणम्

• एक-अर्ण-उक्त-वत्: as stated for the one-syllable (mantra)
• एक-अर्ण-उक्त-वत्: Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अर्ण (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त, क्त) + वत् (प्रातिपदिक/तद्धित)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial ‘like/as said’)

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)

• मुनि-ध्यान-अर्चन-आदिकम्: sage-meditation, worship, etc.
• मुनि-ध्यान-अर्चन-आदिकम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ध्यान (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समाहार/समुच्चयार्थ-तत्पुरुषः; ‘आदि’ अन्तः

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within the Vedanga/Mantra-vidhi section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It standardizes practice: once the core method is taught for a foundational one-syllable mantra, the same disciplined framework of dhyana, arcana, and auxiliaries extends to longer mantras, emphasizing continuity and purity of procedure.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prioritizing dhyana (inner remembrance) and arcana (outer worship) as the consistent devotional disciplines, it implies that bhakti is maintained through steady, methodical practice regardless of mantra length or form.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Mantra-śāstra style classification by syllable-count (akṣara-bheda) and the rule of procedural extension—applying an already-taught vidhi (for ekākṣara) to dvayakṣara and caturakṣara mantras.