Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 66

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Devanagari script

द्वाभ्यां कराभ्यां च रिपोर्जानुमस्तकपीडनम् । ऊर्द्ध्वीकृताभ्यां बाहुभ्यां आन्त्रमालाधरं विभुम् ॥ ६६ ॥

Transliteration

dvābhyāṃ karābhyāṃ ca riporjānumastakapīḍanam | ūrddhvīkṛtābhyāṃ bāhubhyāṃ āntramālādharaṃ vibhum || 66 ||

Translation

دو ہاتھوں سے وہ دشمن کے گھٹنے اور سر کو دبا کر کچل دیتا ہے؛ اور اوپر اٹھائے ہوئے دو بازوؤں سے آنتوں کی مالا دھारण کرنے والے اس وِبھُو کو تھامے رہتا ہے۔

Word by Word

• द्वाभ्याम्: with two
• द्वाभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/सर्वलिङ्ग-प्रयोग (all-gender numeral), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual); संख्यावाचक-विशेषण (numeral adjective)

• कराभ्याम्: with (two) hands
• कराभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• रिपोः: of the enemy
• रिपोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• जानु-मस्तक-पीडनम्: pressing (crushing) of the knee and head
• जानु-मस्तक-पीडनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जानु (प्रातिपदिक) + मस्तक (प्रातिपदिक) + पीडन (प्रातिपदिक; from √पीड्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Nom./Acc. sg; form identical); समाहार/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः: जानोः मस्तकस्य पीडनम् (pressing of knee and head)

• ऊर्द्ध्वीकृताभ्याम्: with (two) uplifted
• ऊर्द्ध्वीकृताभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्द्ध्वी-कृत (कृदन्त; √कृ)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual); 'made raised/up-lifted'

• बाहुभ्याम्: with (two) arms
• बाहुभ्याम्: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual)

• आन्त्रमालाधरम्: wearing a garland of entrails
• आन्त्रमालाधरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: आन्त्र (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक; from √धृ)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: आन्त्राणां माला यस्य सः धरः (wearing a garland of entrails)

• विभुम्: the mighty Lord
• विभुम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Narada (teaching in a technical/descriptive register consistent with Vedanga-style iconographic enumeration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Vibhu (the Lord)
• Ripu (enemy/foe)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a dhyāna-style visualization where the deity’s posture signifies mastery over hostile forces (inner and outer), emphasizing divine supremacy (vibhu) and the awe-inspiring power that protects dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By giving concrete visual attributes, it supports bhakti through focused contemplation (dhyāna) and deity-form remembrance—key aids for steady devotion during pūjā and mantra practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied technical description used in ritual contexts—murti-lakṣaṇa and dhyāna-lakṣaṇa—supporting correct visualization and worship procedure (a practical, śāstra-aligned aid akin to Vedanga-style precision).