Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 84

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

शांत्यादिशक्तयः पूज्याः प्राग्वद्दिक्षु विदिक्षु च । तृतीयावरणे पूज्याः प्रोक्ता द्वादश मूर्तयः ॥ ८४ ॥

Transliteration

śāṃtyādiśaktayaḥ pūjyāḥ prāgvaddikṣu vidikṣu ca | tṛtīyāvaraṇe pūjyāḥ proktā dvādaśa mūrtayaḥ || 84 ||

Translation

شانتی وغیرہ شکتیوں کی، پہلے کی طرح، اصلی اور ضمنی سمتوں میں پوجا کی جائے۔ تیسرے آورن میں بیان کی گئی بارہ مورتیوں کی پوجا کی جائے۔

Word by Word

• शान्ति-आदि-शक्तयः: the powers beginning with Śānti
• शान्ति-आदि-शक्तयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (शान्तिः आदिः यासां ताः शक्तयः)

• पूज्याः: are to be worshipped
• पूज्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (कृदन्त, यत्-प्रत्यय; पूज् धातोः)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (to be worshipped)

• प्राक्-वत्: as previously
• प्राक्-वत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय) + वत् (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (as before)

• दिक्षु: in the directions
• दिक्षु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• विदिक्षु: in the intermediate directions
• विदिक्षु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विदिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• तृतीय-आवरणे: in the third enclosure
• तृतीय-आवरणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक) + आवरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (तृतीयम् आवरणम्)

• पूज्याः: are to be worshipped
• पूज्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (कृदन्त, यत्-प्रत्यय; पूज् धातोः)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम्

• प्रोक्ताः: declared
• प्रोक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकर्मणि (declared/said)

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनस्य विशेषणम् (मूर्तयः)

• मूर्तयः: forms
• मूर्तयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Śānti
• Śakti
• Dvādaśa-mūrti (twelve forms)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that worship is not random but ordered: peace-bestowing divine energies (Śānti and related Śaktis) are honored directionally, and the deity’s twelve manifestations are approached through a graded, threefold ritual enclosure (āvaraṇa), cultivating completeness and inner steadiness.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined reverence—serving the deity through prescribed placements (directions) and successive enclosures, so devotion becomes focused, uninterrupted, and aligned with the deity’s many forms rather than scattered emotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual science and precise procedure are emphasized—directional placement (dik/vidik), enclosure-based sequencing (āvaraṇa-krama), and correct deployment of named powers and forms, reflecting applied Kalpa (ritual discipline) supported by mantra usage.