Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 190

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

परमन्त्रान् ग्रसद्वन्द्वं भक्षयद्वितयं पुनः । भूकानि त्रासयद्वंद्वं वर्मफड्वह्निसुंदरी ॥ १९० ॥

Transliteration

paramantrān grasadvandvaṃ bhakṣayadvitayaṃ punaḥ | bhūkāni trāsayadvaṃdvaṃ varmaphaḍvahnisuṃdarī || 190 ||

Translation

یہ (منتر-روپ) دشمن منترون کو نگل لیتا ہے اور دُوَندوں پر فتح دیتا ہے؛ پھر دوہری رکاوٹوں کو بھی کھا جاتا ہے۔ یہ بھوتوں کو دہشت زدہ کرتا ہے؛ یہ کَوَچ، ‘پھٹ’ کی دفعی قوت، آگ اور مبارک محافظ طاقت کا پیکر ہے۔

Word by Word

• पर-मन्त्रान्: hostile/other mantras
• पर-मन्त्रान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पर + मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)

• ग्रसत्-द्वन्द्वम्: the pair ‘devouring’ (grasat)
• ग्रसत्-द्वन्द्वम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: ग्रस् (धातु) + (शतृ) ग्रसत् (कृदन्त) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); ‘ग्रसत्’ = वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle) used as prior member

• भक्षयत्-वितयम्: the pair ‘consuming’ (bhakṣayat)
• भक्षयत्-वितयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भक्ष् (धातु) + (शतृ) भक्षयत् (कृदन्त) + वितय/वितयम् (प्रातिपदिक; ‘pair/twofold’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); ‘भक्षयत्’ = शतृ-कृदन्त

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (सम्बन्ध/Sequencing)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/क्रमवाचक (adverb: ‘again/further’)

• भू-कानि: the syllables ‘bhū’
• भू-कानि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक; onomatopoetic mantra-syllable)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural); मन्त्राक्षर/बीजवत् प्रयोग

• त्रासयत्-द्वन्द्वम्: the pair ‘terrifying’ (trāsayat)
• त्रासयत्-द्वन्द्वम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्रस् (धातु) + (णिच् causative) त्रासय (धातुरूप) + (शतृ) त्रासयत् (कृदन्त) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); ‘त्रासयत्’ = शतृ-कृदन्त (causative stem)

• वर्म-फट्-वह्नि-सुन्दरी: Varmaphaṭ-vahnisundarī (mantra-name/epithet)
• वर्म-फट्-वह्नि-सुन्दरी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वर्मन् + फट् (अव्यय/उच्चारण) + वह्नि + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); मन्त्रनाम (mantra-name usage)

Speaker

Narada (teaching a technical mantra-prayoga within Vedanga/ritual science context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Bhutas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes rakṣā (spiritual protection): a properly applied mantra acts like armor, neutralizing hostile influences, inner disturbances (dvandvas), and fear-causing forces.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While technical in tone, it supports bhakti indirectly: protection and steadiness help the practitioner maintain japa, vrata, and worship without being shaken by obstacles or fear.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Mantra-prayoga used in ritual applications—especially kavaca (protective formula) and the use of ‘phaṭ’ as a repelling syllable in warding rites.