Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 19

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् । तत्तन्नाम समुच्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः ॥ १९ ॥

Transliteration

maṃtrārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāṃtimam | tattannāma samuccāryya nyasettattatsthale budhaḥ || 19 ||

Translation

منتر کے حروف سے آغاز کرکے دل تک لے جائے، اور آتما کے لیے قلبی مقام کے آخر میں آخری (حرف) رکھے؛ ہر متعلقہ نام کا اُچارَن کرکے دانا سادھک اُنہیں اُن کے اپنے اپنے مقام پر نِیاس کرے۔

Word by Word

• मन्त्र-अर्ण-हृत्-पराय-आद्यम्: beginning with ‘mantra’, ‘arṇa’, ‘hṛt’, ‘parāya’
• मन्त्र-अर्ण-हृत्-पराय-आद्यम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र + अर्ण + हृत् + पराय + आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (determinative chain); ‘(नाम/मन्त्रं)’ इत्यस्य विशेषणम्

• आत्मने: for oneself/for the self
• आत्मने: सम्प्रदान (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• हृदय-अन्तिमम्: ending at the heart
• हृदय-अन्तिमम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृदय + अन्तिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—हृदयस्य अन्तिमम् (ending with/at the heart)

• तत्-तत्-नाम: each respective name
• तत्-तत्-नाम: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः—तत् तत् नाम (each respective name)

• समुच्चार्य: having uttered
• समुच्चार्य: पूर्वक्रिया (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-उद्-√चर् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिकक्रिया—having pronounced/uttered

• न्यसेत्: should place (install)
• न्यसेत्: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/√न्यस् (धातु; nyas)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तत्-तत्-स्थले: in each respective place
• तत्-तत्-स्थले: अधिकरण (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः—तस्मिन् तस्मिन् स्थले (in each respective place)

• बुधः: the wise person
• बुधः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa as an inner sanctification: mantra-syllables are not merely recited but consciously installed in specific loci—culminating in the heart—so the practitioner internalizes the deity/mantra as direct inner presence.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By directing the practice to the heart-region, it frames devotion as inward worship (mānasa/upāṃśu orientation), where recitation and placement make the heart the seat of the beloved form invoked by the mantra.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical ritual procedure (mantra-vidhi) is emphasized: correct sequencing of syllables, precise utterance (uccāra), and prescribed placement (nyāsa)—a hallmark of applied Vedic auxiliary disciplines used in worship.