Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 130

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

महोपद्रवशांतिः स्यात्साधकस्य न संशयः । वश्यार्थं च सदा ध्यायेद्वह्र्याभं वह्निमण्डे ॥ १३० ॥

Transliteration

mahopadravaśāṃtiḥ syātsādhakasya na saṃśayaḥ | vaśyārthaṃ ca sadā dhyāyedvahryābhaṃ vahnimaṇḍe || 130 ||

Translation

سالک کے لیے بڑے فتنوں اور آفات کی تسکین یقیناً ہوتی ہے—اس میں شک نہیں۔ اور تسخیر کے مقصد سے آگ کے منڈل میں آگ جیسے نورانی روپ کا ہمیشہ دھیان کرے۔

Word by Word

• महा-उपद्रव-शान्तिः: cessation of great calamities
• महा-उपद्रव-शान्तिः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उपद्रव (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; समासः—महानां उपद्रवानां शान्तिः

• स्यात्: would be / should occur
• स्यात्: विधेय/क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• साधकस्य: of the practitioner
• साधकस्य: सम्बन्ध (Sambandha/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: साधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्

• न: no / not
• न: सम्बन्ध (Nishedha)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• संशयः: doubt
• संशयः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्

• वश्य-अर्थम्: for the purpose of subjugation
• वश्य-अर्थम्: प्रयोजन (Prayojana)
• Type: Noun
• Root: वश्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे—‘वश्यकरणार्थम्’

• च: and
• च: समुच्चय (Samuccaya)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सदा: always
• सदा: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: always)

• ध्यायेत्: should meditate
• ध्यायेत्: विधेय/क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• वह्नि-आभम्: fire-hued
• वह्नि-आभम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; कर्मधारयः—वह्निवत् आभा यस्य

• वह्नि-मण्डले: in the fire-circle
• वह्नि-मण्डले: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्; समासः—वह्नेः मण्डले

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the prayoga/dhyana method)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes mantra-sādhana joined with focused dhyāna as a means to calm major disturbances (mahopadrava-śānti) and stabilize the practitioner’s life through disciplined ritual concentration.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While framed as a technical prayoga, it still relies on steady contemplation (sadā dhyāna) of a luminous divine form; such one-pointed remembrance parallels bhakti’s core discipline of continuous inner fixation on the chosen form.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual-technical procedure (kalpa/prayoga) involving a vahni-maṇḍala (fire-circle) and prescribed visualization—typical of the Narada Purana’s Book 1.3 focus on applied sacred sciences and ritual method.