Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 96

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचंदनम् । रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत् । मंगलाय ततो मंत्री इदं मंत्रद्वयं पठेत् ॥ ९६ ॥

Transliteration

tāmrapātre śuddhatoyapūrite raktacaṃdanam | raktapuṣpākṣataphalānyākṣipyārdhyaṃ samarpayet | maṃgalāya tato maṃtrī idaṃ maṃtradvayaṃ paṭhet || 96 ||

Translation

خالص پانی سے بھرے تانبے کے برتن میں سرخ چندن، سرخ پھول، اَکشَت اور پھل ڈال کر اَर्घ्य ارپن کرے۔ پھر منگل کے لیے منتر پڑھنے والا یہ دو منتر پڑھے॥۹۶॥

Word by Word

• ताम्र-पात्रे: in a copper vessel
• ताम्र-पात्रे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ताम्र (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय: ‘ताम्रं पात्रम्’

• शुद्ध-तोय-पूरिते: filled with pure water
• शुद्ध-तोय-पूरिते: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक) + पूरित (√पॄ/पूर्, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषण of ‘पात्रे’; तत्पुरुष: शुद्धस्य तोयस्य पूरितम् (‘filled with pure water’)

• रक्त-चन्दनम्: red sandalwood
• रक्त-चन्दनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; कर्मधारय: ‘रक्तं चन्दनम्’

• रक्त-पुष्प-अक्षत-फलानि: red flowers, rice-grains, and fruits
• रक्त-पुष्प-अक्षत-फलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + अक्षत (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; द्वन्द्व (samāhāra/itaretara in ritual list): red flowers, unbroken rice, and fruits

• आक्षिप्य: having placed/added
• आक्षिप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-√क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; उपसर्ग: आ-; ‘having put/added (into)’

• अर्घ्यम्: arghya (ritual offering-water)
• अर्घ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन

• समर्पयेत्: should offer
• समर्पयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√अर्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: सम्-

• मङ्गलाय: to Maṅgala (Mars)
• मङ्गलाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन

• ततः: thereafter
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तदनन्तर (thereafter)

• मन्त्री: the reciter/priest
• मन्त्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• मन्त्र-द्वयम्: the two-mantra set
• मन्त्र-द्वयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष: द्वौ मन्त्रौ (‘pair of mantras’)

• पठेत्: should recite
• पठेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Narada (teaching ritual procedure within a Vedanga-style technical context, addressed in the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise ārghya-offering using pure water and auspicious substances, emphasizing śuddhi (purity), saṃskāra (ritual refinement), and maṅgala (auspicious alignment) before mantra-recitation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through respectful upacāra—offering ārghya with care and purity—followed by mantra, showing devotion as disciplined, reverent action rather than mere sentiment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure (prayoga/vidhi): correct vessel (copper), correct materials (raktacandana, flowers, akṣata, fruits), and correct sequence (offer first, then recite mantras).