Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

षडक्षरो हृदंतश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः । अन्येऽपि मंत्रा देवर्षे सन्ति तंत्रे गणेशितुः ॥ ९१ ॥

ṣaḍakṣaro hṛdaṃtaścedbhavedaṣṭākṣaro manuḥ | anye'pi maṃtrā devarṣe santi taṃtre gaṇeśituḥ || 91 ||

اگر شَڈاکشر منتر کے آخر میں ‘ہِرد’ بیج شامل ہو جائے تو وہ اَشٹاکشر منتر بن جاتا ہے۔ اے دیورشی، گنیش کے تنتر میں اور بھی منتر موجود ہیں۔

षडक्षरःthe six-syllabled (mantra)
षडक्षरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषड्+अक्षर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः—षड् अक्षराणि यस्य (षडक्षरः)
हृदन्तः(when) in the heart/within
हृदन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहृदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; ‘हृदयस्थः/हृदयान्तः’ अर्थे
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध/condition)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle ‘if’)
भवेत्should be/become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अष्टाक्षरःthe eight-syllabled (mantra)
अष्टाक्षरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्ट+अक्षर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः—अष्ट अक्षराणि यस्य
मनुःthe mantra
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; ‘मन्त्र’ अर्थे
अन्येother
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (मन्त्राः)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
देवर्षेO divine sage
देवर्षे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—देवानां ऋषिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सन्तिare/exist
सन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present Indicative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तन्त्रेin the tantra/treatise
तन्त्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
गणेशितुःof Gaṇeśa (the lord)
गणेशितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगणेशितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/ritual context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
G
Ganesha

FAQs

It highlights mantra-śāstra precision: a mantra’s potency and classification can change by adding a specific concluding seed (here ‘hṛd’), showing disciplined, rule-based upāsanā rather than casual recitation.

It implies that devotion is supported by correct method—bhakti expressed through properly formed mantras and sanctioned tantric procedures, especially in Gaṇeśa-upāsanā.

Mantra-structure and phonetic/syllabic accounting (akṣara-gaṇanā) used in ritual manuals—an applied, technical aspect aligned with śikṣā/phonetics and ritual science within the Purāṇa’s Vedāṅga-oriented section.