Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

Devanagari script

वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् । गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका ॥ ४ ॥

Transliteration

vahniḥ priyāṃto maṃtro'yaṣṭāviṃśativarṇavān | gaṇako'sya muniśchaṃdo gāyatrī viyudādikā || 4 ||

Translation

یہ منتر ‘وَہنی’ سے شروع ہو کر ‘پریا’ پر ختم ہوتا ہے اور اٹھائیس حروف پر مشتمل ہے۔ اس کے رِشی گنک ہیں، چھند گایتری ہے، اور دیوتا ‘ویُت’ سے آغاز ہونے والا (برق کا تَتْو) ہے۔

Word by Word

• वह्निः: fire; Vahni
• वह्निः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रिय-अन्तः: (having) ‘priya’ as ending
• प्रिय-अन्तः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘प्रियस्य अन्तः’ / ‘ending with priya’ (mantra-structure term)

• मन्त्रः: the mantra
• मन्त्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (विशेषण/Determiner)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अष्टाविंशति-वर्णवान्: having twenty-eight syllables/letters
• अष्टाविंशति-वर्णवान्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टाविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्णवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (numerical) qualifying वर्णवान्: ‘having 28 syllables/letters’

• गणकः: the reckoner/counter
• गणकः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: गणक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• छन्दः: meter
• छन्दः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गायत्री: Gayatri (meter)
• गायत्री: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वियुत्-आदिका: beginning with ‘viyut’
• वियुत्-आदिका: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वियुत् (प्रातिपदिक) + आदिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘वियुत्-आदि’ = beginning with ‘viyut’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the technical mantra-index details)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Agni (Vahni)
• Gaṇaka (ṛṣi)
• Gāyatrī (chandas)
• Viyut (lightning principle/deity)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It preserves the mantra-science method: a mantra is authenticated and applied by knowing its opening/ending words, syllable count, ṛṣi, chandas, and devatā—ensuring correct ritual and contemplative use.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: Bhakti practices in the Purana often rely on properly transmitted mantras; this verse supports devotion by safeguarding accurate mantra-recitation and deity-orientation (devatā-nirdeśa).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas (metre) and mantra-lakṣaṇa: identifying Gāyatrī metre, counting syllables (28 here), and assigning ṛṣi/devatā—core technical steps for Vedic recitation and ritual correctness.