Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 112

Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa

Devanagari script

कृतं यत्तत्क्षमस्वेश कृपया त्वं दयानिधे । यन्मया क्रियते कर्म जाग्रत्स्वप्रसुषुप्तिषु ॥ ११२ ॥

Transliteration

kṛtaṃ yattatkṣamasveśa kṛpayā tvaṃ dayānidhe | yanmayā kriyate karma jāgratsvaprasuṣuptiṣu || 112 ||

Translation

اے پروردگار، اے بحرِ کرم! اپنی رحمت سے میرے ہاتھوں جو بھی لغزش یا کوتاہی ہوئی ہے اسے معاف فرما۔ بیداری، خواب اور گہری نیند—تینوں حالتوں میں مجھ سے جو اعمال ہوئے، سب کو بخش دے۔

Word by Word

• कृतम्: (whatever) has been done
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used substantively

• यत्: whatever (which)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशार्थ सर्वनाम (correlative pronoun)

• क्षमस्व: forgive (you)
• क्षमस्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• ईश: O Lord
• ईश: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• कृपया: with compassion
• कृपया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; हेतौ/साधने (by/with compassion)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे द्वितीय-प्रयोग? (actually 2nd person pronoun), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

• दयानिधे: O treasure of compassion
• दयानिधे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दया-निधि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दया-निधिः = compassion-treasure)

• यत्: whatever (which)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• मया: by me
• मया: Kartr̥ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-प्रयोग (1st person pronoun), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन

• क्रियते: is done
• क्रियते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद

• कर्म: action/deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्तिषु: in waking, dream, and deep sleep (states)
• जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्तिषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जाग्रत् + स्वप्न + सुषुप्ति (प्रातिपदिक; समाहार-द्वन्द्व)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (सुषुप्ति-आधार), सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वः (states: waking, dream, deep sleep)

Speaker

Devotee/Supplicant (prayerful voice within the Narada Purana narrative; addressed to Ishvara/Vishnu)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Ishvara
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It is a kṣamā-prārthanā (prayer for forgiveness) that places all human actions—conscious and unconscious—before the Lord, affirming divine mercy as the purifier of karma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as humility and surrender: the devotee addresses the Lord as dayānidhi (ocean of compassion) and seeks grace rather than self-justification, making repentance itself an act of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects a Vedic framework of consciousness (jāgrat–svapna–suṣupti) used in spiritual self-audit, encouraging practitioners to include even subtle, unintentional karmas in daily prayer and ritual repentance.