Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 50

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

Devanagari script

प्रणवाद्यैर्ङेतमोन्तैः केशवादिकनामभिः । मुखे नसोः प्रदेशिन्याऽनामया नेत्रकर्णयोः 1. ॥ ५० ॥

Transliteration

praṇavādyairṅetamontaiḥ keśavādikanāmabhiḥ | mukhe nasoḥ pradeśinyā'nāmayā netrakarṇayoḥ 1. || 50 ||

Translation

ॐ سے شروع اور “نَیتر” پر ختم ہونے والے منتروں میں، کیشوَ وغیرہ کے الٰہی ناموں کے ساتھ منہ اور ناک پر نیاس کرے؛ اور “اَنامَی” (منتر/نام) کے ساتھ شہادت کی انگلی سے آنکھوں اور کانوں پر نیاس کرے۔

Word by Word

• प्रणव-आद्यैः: with (mantras) beginning with praṇava (oṃ)
• प्रणव-आद्यैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रणव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष (प्रणवः आदिः येषाम्)

• ऋङ्-एत-ओम्-अन्तैः: with (mantras) ending in ṛṅ/et/oṃ (as terminal syllables)
• ऋङ्-एत-ओम्-अन्तैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: ऋक् (प्रातिपदिक) + एत (प्रातिपदिक) + ओम् (अव्यय/प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (ऋङ्-एत-ओम् अन्तं येषाम्)

• केशव-आदि-क-नामभिः: with the names such as Keśava, etc.
• केशव-आदि-क-नामभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (प्रत्ययान्त-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (केशवादिकानां नामभिः)

• मुखे: in/at the mouth
• मुखे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• नसोः: of the two nostrils
• नसोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नासिका/नास (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन (dual genitive)

• प्रदेशिन्या: with the index finger
• प्रदेशिन्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रदेशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• अनामया: with the ring finger
• अनामया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अनामिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• नेत्र-कर्णयोः: of/in the eyes and ears
• नेत्र-कर्णयोः: Sambandha (सम्बन्ध/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्व (नेत्रे च कर्णौ च)

Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual context, within the Narada Purana’s Vedanga-oriented section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Vishnu
• Keśava

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—sanctifying the senses by touching specific organs while reciting Vishnu’s names—so speech, breath, sight, and hearing become aligned with mantra and devotion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is practiced as embodied remembrance: Vishnu’s names (beginning with Keśava) are ritually installed on the sense-organs so that everyday perception supports continuous devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual technique—mantra-nyāsa and precise anga-sparśa (touch-points), reflecting the technical discipline associated with Vedic ritual practice and correct mantra usage.