Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 122

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

Devanagari script

कुर्याद्भृगुस्थाकाशेन षड्दीर्घाढ्येन चाङ्गकम् । बन्धूकस्वर्णवर्णागं वराक्षाङ्कुशपाशिनम् ॥ १२२ ॥

Transliteration

kuryādbhṛgusthākāśena ṣaḍdīrghāḍhyena cāṅgakam | bandhūkasvarṇavarṇāgaṃ varākṣāṅkuśapāśinam || 122 ||

Translation

بھِرگو-ستھ نکشتر میں قائم ‘کا’ کے آکاش سے اور چھ طویل سُروں سے یُکت کر کے پیکر کی تشکیل کرے؛ بدن کا رنگ بندھوکا پھول اور سونے جیسا ہو، اور بہترین مالا، اَنکُش اور پاش دھارے۔

Word by Word

• कुर्यात्: one should make/construct
• कुर्यात्: Vidhi (विधि)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• भृगु-स्थ-आकाशेन: with the ‘bhṛgu-stha ākāśa’ (a specific ākāśa/space-position)
• भृगु-स्थ-आकाशेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक) + आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (अधिकरण/षष्ठी-प्राय: ‘भृगौ स्थितम् आकाशम्’); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• षट्-दीर्घ-आढ्येन: with (one) endowed with six long vowels
• षट्-दीर्घ-आढ्येन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + दीर्घ (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (द्विगु-प्राय/विशेषण-समास: ‘षड्भिः दीर्घैः आढ्यः’); पुं/नपुंसक-सम्भाव्य, तृतीया, एकवचन; विशेषण (instrumental qualifier)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अङ्गकम्: a body/form (image)
• अङ्गकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बन्धूक-स्वर्ण-वर्ण-अङ्गम्: having a body of hibiscus-gold color
• बन्धूक-स्वर्ण-वर्ण-अङ्गम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बन्धूक (प्रातिपदिक) + स्वर्ण (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय-श्रृङ्खला: ‘बन्धूक-स्वर्ण-सदृश-वर्णम् अङ्गम् यस्य’ as adjectival to aṅgakam); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• वर-अक्ष-अङ्कुश-पाशिनम्: bearing (excellent) rosary/eyes? and a goad and a noose (pāśin)
• वर-अक्ष-अङ्कुश-पाशिनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक) + अङ्कुश (प्रातिपदिक) + पाशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (बहुपद-धारक: ‘वराक्ष’ + ‘अङ्कुश’ + ‘पाशिन्’ = possessing goad and noose; ‘वराक्ष’ as epithet); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to the deity/form)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/vidhi passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Bhṛgu (nakṣatra/placement)
• Bandhūka (flower)
• Akṣa-mālā (rosary)
• Aṅkuśa (goad)
• Pāśa (noose)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a dhyāna (meditative construction) of a deity-form using mantra-syllable placement and specific iconographic markers, showing how inner visualization is aligned with precise ritual-technical rules.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined worship: the devotee contemplates an auspicious, vividly described form (color, implements, rosary) so the mind becomes steady and reverent, supporting focused devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Vedāṅga-style technicality—especially mantra-phonetics (use of a seed syllable and vowel-length distinctions) and a jyotiṣa-like reference to a Bhṛgu-based stellar placement used in ritual specification.