Home›Narada Purana›Purva Bhaga›First Quarter›Adhyaya 6›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 22

Devanagari script

सद्धर्मवक्तुः पदसंभवां मृदं गङ्गोद्भवां चैव तथा तुलस्याः । मूलोद्भवां भक्तियुतो मनुष्यो धृत्वा शिरस्येति पदं च विष्णोः ॥ २२ ॥

Transliteration

saddharmavaktuḥ padasaṃbhavāṃ mṛdaṃ gaṅgodbhavāṃ caiva tathā tulasyāḥ | mūlodbhavāṃ bhaktiyuto manuṣyo dhṛtvā śirasyeti padaṃ ca viṣṇoḥ || 22 ||

Translation

سَدھرم کے واعظ کے قدموں سے حاصل مٹی، گنگا سے پیدا مٹی اور تلسی کی جڑ سے نکلی مٹی—بھکتی سے یکت انسان انہیں سر پر دھار کر وشنو کے پد (دھام) کو پاتا ہے۔

Word by Word
सत्-धर्म-वक्तुःof the speaker of true dharma
सत्-धर्म-वक्तुः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + वक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः (सद्धर्मः + वक्ता) कर्मधारय/तत्पुरुष-समाससमूहः; समग्रः षष्ठी-सम्बन्धः ‘सद्धर्मवक्तुः’ = सद्धर्मस्य वक्तुः
पद-सम्भवाम्arisen from (his) foot
पद-सम्भवाम्:
विशेषण (of मृदम्)
TypeAdjective
Rootपद (प्रातिपदिक) + सम्भव (कृदन्त, भू धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त), ‘सम्भवा’ = उत्पन्ना; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पदात् सम्भवा)
मृदम्earth/clay
मृदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गङ्गा-उद्भवाम्arisen from the Ganga
गङ्गा-उद्भवाम्:
विशेषण (of मृदम्)
TypeAdjective
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + उद्भव (कृदन्त, भू धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवindeed
एव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
तुलस्याःof Tulasi
तुलस्याः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतुलसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मूल-उद्भवाम्arisen from the root
मूल-उद्भवाम्:
विशेषण (of मृदम्)
TypeAdjective
Rootमूल (प्रातिपदिक) + उद्भव (कृदन्त, भू धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त); समासः षष्ठी/पञ्चमी-तत्पुरुषः (मूलात् उद्भवा)
भक्ति-युतःendowed with devotion
भक्ति-युतः:
विशेषण (of मनुष्यः)
TypeAdjective
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त, युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त) ‘युत’ = युक्त/समन्वित; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (भक्त्या युतः)
मनुष्यःa man
मनुष्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धृत्वाhaving placed/held
धृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having held/taken’
शिरसिon (his) head
शिरसि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
पदम्the abode/step
पदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
Speaker

Narada (in instruction within the Narada–Sanatkumara dialogue context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
V
Vishnu
G
Ganga
T
Tulasi

FAQs

It teaches that devotion expressed through reverence for holy persons, the Gaṅgā, and tulasī becomes a purifying practice that supports attainment of Viṣṇu’s abode (viṣṇoḥ padam).

Bhakti is shown as both inner faith and outward sādhana: honoring dharma-teachers and sacred Vaiṣṇava symbols (Gaṅgā and tulasī) as acts of surrender that orient the devotee toward Viṣṇu.

Ritual discipline (kalpa/ācāra) is implied: using sanctified substances in a prescribed manner (placing on the head) as part of devotional observance, emphasizing correct practice alongside devotion.

←Previous Verse
Next Verse→