Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 79

Bhakti-Śraddhā-Ācāra-Māhātmya and the Commencement of the Mārkaṇḍeya Narrative

Devanagari script

अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । दिव्यायुधधरं दृष्ट्वा मृकण्डुर्विस्मितोऽभवत् ॥ ७९ ॥

Transliteration

atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītavāsasamacyutam | divyāyudhadharaṃ dṛṣṭvā mṛkaṇḍurvismito'bhavat || 79 ||

Translation

کتّان کے پھول کی مانند درخشاں، زرد لباس پہنے ہوئے اَچُّیُت کو، الٰہی ہتھیاروں سے آراستہ دیکھ کر مِرکَṇḍُو حیرت سے بھر گیا۔

Word by Word

• अतसी-पुष्प-संकाशम्: resembling flax-flowers
• अतसी-पुष्प-संकाशम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अतसी (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अतसीपुष्पस्य संकाशः)

• पीत-वाससम्: wearing yellow garments
• पीत-वाससम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पीत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (पीतं वासः यस्य/पीतवासाः)

• अच्युतम्: Achyuta (Vishnu)
• अच्युतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (देवनाम), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दिव्य-आयुध-धरम्: bearing divine weapons
• दिव्य-आयुध-धरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दिव्यानि आयुधानि धरति इति)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः—दृश् (पश्यति)

• मृकण्डुः: Mrikandu
• मृकण्डुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृकण्डु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मृकण्डोः)

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

Speaker

Narada (narrating the episode in Purva Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu
• Acyuta
• Mṛkaṇḍu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Viṣṇu’s darśana as a transformative moment: the sage’s astonishment signals the mind’s surrender when confronted with the Lord’s luminous, weapon-bearing form that protects dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is shown as direct God-centered perception—recognizing Acyuta’s beauty (pītāmbara) and sovereignty (divine weapons) naturally evokes reverence, wonder, and heartfelt devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it primarily uses Purāṇic iconographic markers (pītāmbara, divyāyudha) to aid dhyāna (contemplative visualization) in devotional practice.