Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 12

The Characteristics of Devotion to Hari

Devanagari script

तन्मनः संयुतं विष्णौ सा वाणी यत्परायणा । ते श्रोत्रे तत्कथासारपूरिते लोकवन्दिते ॥ १२ ॥

Transliteration

tanmanaḥ saṃyutaṃ viṣṇau sā vāṇī yatparāyaṇā | te śrotre tatkathāsārapūrite lokavandite || 12 ||

Translation

مبارک ہے وہ دل جو وشنو میں جڑا ہو؛ مبارک ہے وہ زبان جو اسی کی پرایَن ہو۔ مبارک ہیں وہ کان جو اس کی کتھا کے جوہر سے بھرے اور دنیا میں ستودہ ہوں۔

Word by Word

• तत्-मनः: that mind (your mind fixed on Him)
• तत्-मनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (तत् एव मनः)

• संयुतम्: united/attached
• संयुतम्: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (मनः); अर्थः ‘joined/connected’

• विष्णौ: in/unto Vishnu
• विष्णौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सा: that (she/that)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• वाणी: speech
• वाणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्-परायणा: devoted to Him / having Him as the sole refuge
• यत्-परायणा: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यस्य परायणम्/यत्परायणः) विशेषणम् (वाणी)

• ते: those two (ears)
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम; विशेष्य-निर्देशः (श्रोत्रे)

• श्रोत्रे: (the two) ears
• श्रोत्रे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• तत्-कथा-सार-पूरिते: filled with the essence of His stories
• तत्-कथा-सार-पूरिते: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कथा + सार + पूरित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘पूरित’ (√पॄ/पूर्) ; समासः (तस्य कथायाः सारः) + तत्; विशेषणम् (श्रोत्रे)

• लोकवन्दिते: praised by the world
• लोकवन्दिते: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक + वन्दित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त (√वन्द्) ; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकैः वन्दिते) विशेषणम् (श्रोत्रे)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the dialogue on devotion)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines true sanctity as inner and outer devotion: a mind fixed on Vishnu, speech dedicated to Him, and ears nourished by the essence of Vishnu-katha—showing bhakti as a complete transformation of attention and conduct.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It highlights core bhakti disciplines—remembering (mind), praising/teaching (speech), and hearing (śravaṇa). Devotion is portrayed as continuous orientation toward Vishnu through these faculties.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Direct Vedanga instruction is not explicit; the practical takeaway is disciplined śravaṇa (listening) and purposeful vāṇī (speech), which supports correct recitation and transmission of sacred narratives (a foundation for śikṣā—proper oral tradition).