Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 13

Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

अहोऽत्यंतपापोऽहंपूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिष्वत्यंतरागेण कलत्रपोषणार्थं परधनक्षेत्रादिकं पश्यतो हरणाद्युपायैरपह्यत्य कामांधतया परस्त्रीहरणादिकमनुभूय महापापान्याचरंस्तैः पापैरहमेक एवंविधनरकाननुभूय पुनः स्थावरादिषु महादुःखमनुभूय संप्रति जरायुणा परिवेष्टितोऽन्तर्दुखेन बहिस्तापेन च दह्यामि ॥ १३ ॥

aho'tyaṃtapāpo'haṃpūrvajanmanibhṛtyāpatyamitrayoṣidgṛhakṣetradhanadhānyādiṣvatyaṃtarāgeṇa kalatrapoṣaṇārthaṃ paradhanakṣetrādikaṃ paśyato haraṇādyupāyairapahyatya kāmāṃdhatayā parastrīharaṇādikamanubhūya mahāpāpānyācaraṃstaiḥ pāpairahameka evaṃvidhanarakānanubhūya punaḥ sthāvarādiṣu mahāduḥkhamanubhūya saṃprati jarāyuṇā pariveṣṭito'ntardukhena bahistāpena ca dahyāmi || 13 ||

ہائے! میں نہایت گناہگار ہوں۔ پچھلے جنم میں نوکر، اولاد، دوست، عورتیں، گھر، زمین، مال و اناج وغیرہ سے شدید لگاؤ کے سبب، اور بیوی کی پرورش کے لیے، دیکھتے دیکھتے بھی دوسروں کے مال و جائیداد کو طرح طرح کے طریقوں سے چھین لیتا تھا۔ شہوت میں اندھا ہو کر پرائی عورت کے اغوا جیسے کام کر کے میں نے بڑے بڑے گناہ کیے۔ انہی گناہوں سے میں اکیلا طرح طرح کے نرک بھوگ کر، پھر جمادات و دیگر ادنیٰ یونیوں میں سخت دکھ سہہ کر، اب رحم میں جَرایو سے گھرا ہوا، اندرونی کرب اور بیرونی تپش سے جل رہا ہوں۔

अहोalas!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मय/खेदसूचक निपात (exclamation)
अत्यन्तपापःextremely sinful
अत्यन्तपापः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त + पाप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; 'अहम्' विशेषण
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
पूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिषुin servants, children, friends, women, house, land, wealth, grain, etc. (in a former life)
पूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + जन्म + निभृत्य + अपत्य + मित्र + योषित् + गृह + क्षेत्र + धन + धान्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन; '...आदि' समाहार
अत्यन्तरागेणwith intense attachment
अत्यन्तरागेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअत्यन्त + राग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
कलत्रपोषणार्थम्for the sake of supporting wife/family
कलत्रपोषणार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootकलत्र + पोषण + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative; प्रयोजनार्थ), एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे
परधनक्षेत्रादिकम्others' wealth, land, etc.
परधनक्षेत्रादिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर + धन + क्षेत्र + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
पश्यतःwhile (I was) seeing
पश्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle) 'पश्यत्'; पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; 'मे' अर्थे (while I was seeing)
हरणाद्युपायैःby means such as stealing
हरणाद्युपायैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहरण + आदि + उपाय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन
अपहृत्यhaving stolen/robbed
अपहृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअप + हृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); 'having taken away'
कामान्धतयाthrough blindness of lust
कामान्धतया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाम + अन्धता (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
परस्त्रीहरणादिकम्abduction of others' wives, etc.
परस्त्रीहरणादिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर + स्त्री + हरण + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
अनुभूयhaving experienced/committed
अनुभूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + भू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); 'having experienced/done'
महापापानिgreat sins
महापापानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + पाप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन
आचरन्committing/practising
आचरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + चर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' विशेषण
तैःby those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
पापैःsins
पापैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
एकःalone
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; 'अहम्' विशेषण
एवंविधान्such
एवंविधान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएवम् + विध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; 'नरकान्' विशेषण
नरकान्hells
नरकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन
अनुभूयhaving experienced
अनुभूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + भू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
पुनःagain
पुनः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
स्थावरादिषुamong immobile beings, etc.
स्थावरादिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थावर + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
महादुःखम्great suffering
महादुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + दुःख (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
अनुभूयhaving experienced
अनुभूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + भू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
सम्प्रतिnow
सम्प्रति:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसम्प्रति (अव्यय)
Formअव्यय; वर्तमानकालवाचक (now/at present)
जरायुणाby the womb-membrane
जरायुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजरायु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
परिवेष्टितःenveloped
परिवेष्टितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + वेष्ट् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; 'अहम्' विशेषण
अन्तर्दुःखेनby inner pain
अन्तर्दुःखेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्तर् + दुःख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
बहिस्तापेनby outer heat/torment
बहिस्तापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबहिस् + ताप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दह्यामिI burn/am tormented
दह्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

A suffering jīva (embodied soul) speaking in first person as a confession from within the womb (garbha)

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

It presents a direct karmic self-audit: intense attachment and transgressive acts (stealing, violating others’ spouses) lead to naraka, lower rebirths, and finally the anguish of womb-bound existence—urging vairāgya and a turn toward dharma.

By exposing the misery produced by kāma (desire) and possessiveness, the verse prepares the mind for bhakti: when one sees the futility of sense-driven life and its karmic aftermath, one becomes fit to seek refuge in the Lord and live by restraint and righteousness.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is dharma-śāstric ethics—avoid paradhana-haraṇa and para-strī-gamana/haraṇa, which are treated as mahāpāpa with severe karmic results.