Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Yamapatha (The Road of Yama), Dāna-Phala, and the Imperishable Fruition of Karma

इतस्ततः प्रधावंतो यांति दुःखेन तत्पथि । क्वचित्पंकः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतप्तसैकतम् । क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥ ७ ॥

itastataḥ pradhāvaṃto yāṃti duḥkhena tatpathi | kvacitpaṃkaḥ kvacidūhniḥ kvacitsetaptasaikatam | kvacidvai dāvarupeṇaḥ tīkṣṇadhārāḥ śilāḥ kvacit || 7 ||

وہ اِدھر اُدھر دوڑتے ہوئے سخت تکلیف کے ساتھ اسی راہ پر چلتے ہیں؛ کہیں کیچڑ، کہیں کڑی چڑھائی، کہیں تپتی ریت؛ کہیں جنگل کی آگ جیسی لپٹیں، اور کہیں تیز دھار پتھر۔

इतस्from here
इतस्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय—दिशावाचक/स्थानवाचक (ablatival adverb) ‘from here’
ततःfrom there
ततः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—दिशावाचक/स्थानवाचक ‘from there’
प्रधावन्तःrunning about
प्रधावन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र (उपसर्ग) + √धाव् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘running forth’
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
दुःखेनwith suffering, painfully
दुःखेन:
Hetu/Instrument (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; साधन/भाववाचक—‘with difficulty/in suffering’
तत्पथिon that path
तत्पथि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पथिन् (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष: ‘on that path’
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय—देशकालवाचक (adverb) ‘somewhere/sometimes’
पङ्कःmud
पङ्कः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय—adverb
ऊह्निःburning heat/fire (a hot tract)
ऊह्निः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऊह्नि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (प्रायः), प्रथमा, एकवचन; दुर्लभशब्दः—अर्थः ‘अग्नि/उष्णभूमि/दाह’ इत्यादि (context: burning heat)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय—adverb
सेतप्तसैकतम्hot sand
सेतप्तसैकतम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसे (अव्यय/उपसर्ग-प्राय) + तप्त (कृदन्त, √तप्) + सैकत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष: ‘तप्तं सैकतम्’ (heated sand); ‘से’ पाठभेद/निग्रह—संभवतः ‘स-’ (with) or sandhi of ‘क्वचित्+से’
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय—adverb
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis/indeed
दावरूपेणin the form of a forest-fire
दावरूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदाव (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग ‘रूप’, तृतीया (Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष: ‘दावस्य रूपेण’ (in the form of a forest-fire)
तीक्ष्णधाराःsharp-edged
तीक्ष्णधाराः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारय: ‘तीक्ष्णा धाराः’ (sharp-edged)
शिलाःrocks
शिलाः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय—adverb

Narada (teaching in the Narada–Sanatkumara dialogue context)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It portrays saṃsāra as a harsh, uneven road—mud, heat, fire, and sharp stones—teaching that worldly pursuit leads to repeated distress and urging detachment and a higher spiritual aim.

By contrasting the painful wandering of worldly life with an implied need for a steadier refuge, the verse supports the Purāṇic message that taking shelter in Bhagavān (especially Viṣṇu-bhakti) is the reliable passage beyond such obstacles.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it is primarily an ethical-philosophical image meant to cultivate viveka (discernment) and vairāgya (dispassion).