Home›Narada Purana›Purva Bhaga›First Quarter›Adhyaya 30›Shloka 114
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 114

Prāyaścitta for Mahāpātakas and the Sin-destroying Power of Viṣṇu-smaraṇa

Devanagari script

अनादिमात्मानमनंतशक्तिमाधारभूतं जगतः सुरेड्यम् । ज्योतिः स्वरुपं परमच्युताख्यं स्मृत्वा समभ्येति नरः सखायम् ॥ ११४ ॥

Transliteration

anādimātmānamanaṃtaśaktimādhārabhūtaṃ jagataḥ sureḍyam | jyotiḥ svarupaṃ paramacyutākhyaṃ smṛtvā samabhyeti naraḥ sakhāyam || 114 ||

Translation

جو ازل سے بے آغاز آتما، لامحدود قدرت والا، جگت کا سہارا اور دیوتاؤں کا ستوت، نورِ محض کی صورت والا پرم ‘اچُیوت’ ہے—اس کا سمرن کرنے سے انسان اُس الٰہی سکھا کے قرب کو پاتا ہے۔

Word by Word
अनादिम्beginningless
अनादिम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनादि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्
आत्मानम्the Self (Supreme Self)
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
अनन्त-शक्तिम्of infinite power
अनन्त-शक्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनन्तस्य शक्तिः)
आधार-भूतम्being the support
आधार-भूतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआधार (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त; भू-धातु)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; भूत-प्रत्ययान्त (past participle); तत्पुरुषः (आधारः भूतो यः)
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
सुर-ईड्यम्praised by the gods
सुर-ईड्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईड्य (कृदन्त; ईड्/ईळ्-धातु)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (सुरैः ईड्यः)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
स्वरूपम्true nature
स्वरूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
परम्supreme
परम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्
अच्युत-आख्यम्named ‘Acyuta’
अच्युत-आख्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअच्युत (प्रातिपदिक) + आख्य (कृदन्त/प्रातिपदिक; आ-ख्या-धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (अच्युत इति आख्यं/नाम यस्य)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having remembered’
समभ्येतिapproaches/attains
समभ्येति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अभि+इ (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
सखायम्a friend
सखायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
V
Vishnu (Acyuta)
D
Devas (Suras)

FAQs

It teaches that liberation is achieved through steady remembrance of Acyuta—the beginningless, all-supporting Supreme whose essence is pure Light—by which the seeker reaches the Lord as an intimate, saving Friend.

Bhakti is expressed here as smṛti (loving remembrance): by repeatedly recollecting Vishnu’s supreme, imperishable nature, the devotee naturally ‘approaches’ Him, emphasizing personal relationship through the epithet sakhā (Friend).

No specific Vedanga technique is prescribed; the practical takeaway is sādhana through smaraṇa (remembrance/meditative recollection), a core devotional discipline often supported by mantra-recitation and contemplative practice.

←Previous Verse
Next Verse→