Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 52

Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकांजलिम् । ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके ॥ ५२ ॥

kṣiptvopatiṣṭheddevarṣe bhāskaraṃ svastikāṃjalim | ūrddhūbāhuradhobāhuḥ kramātkalyādike trike || 52 ||

اے دیورشی! (مقررہ پانی) چھڑک کر پھر بھاسکر کے حضور ‘سواستک آنجلی’ باندھ کر ادب سے کھڑا ہو۔ کِرتَ آدی تین یُگوں کے ترتیب وار—کہیں بازو اوپر اٹھا کر اور کہیں نیچے رکھ کر—ویِدھی کا پالن کرے۔

क्षिप्त्वाhaving offered/placed
क्षिप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having thrown/offered’
उपतिष्ठेत्should worship/stand near (in reverence)
उपतिष्ठेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + स्था (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
देवर्षेO divine sage
देवर्षे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; संबोधनम्
भास्करम्Bhāskara (the Sun)
भास्करम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्वस्तिक-अञ्जलिम्svastika-shaped añjali (hand gesture)
स्वस्तिक-अञ्जलिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वस्तिक (प्रातिपदिक) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: स्वस्तिकाकारः अञ्जलिः = ‘añjali in the svastika-form’
ऊर्ध्व-ऊ-बाहुः(one with) arm raised upward
ऊर्ध्व-ऊ-बाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: ऊर्ध्वः बाहुः = ‘arm raised upward’
अधः-बाहुः(one with) arm lowered
अधः-बाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअधः (अव्यय/उपसर्गवत्) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: अधः बाहुः = ‘arm held downward’
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Anukrama (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे तसिल्-प्रत्ययान्तम्; ‘in order/successively’ (ablatival adverb)
कल्य-आदिकेbeginning with “kalya”
कल्य-आदिके:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: कल्यः आदिः यस्य तत् = ‘beginning with kalya’; विशेषणम् (qualifying त्रिके)
त्रिकेin the triad (set of three)
त्रिके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अधिकरणम्

Narada (in dialogue with Sanatkumara tradition; addressing a devarṣi)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

B
Bhaskara (Surya)

FAQs

It teaches disciplined Surya-upāsanā: after the purificatory sprinkling, one approaches the Sun with auspicious hand-gesture (svastika añjali), showing reverence to the cosmic source of light, order, and dharma.

Bhakti here is expressed through embodied reverence—standing before Bhāskara with a sacred gesture and regulated posture—showing that devotion in the Purāṇic tradition is both inner faith and correct ritual conduct.

It reflects ritual procedure and gesture-discipline aligned with traditional practice, and it implicitly connects to Jyotiṣa/solar observance by centering worship on Bhāskara and yuga-wise ritual variation.