Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 29

Dhvajāropaṇa and Dhvajāgopaṇa: Procedure, Stotra, and Phala (Merit) of Raising Viṣṇu’s Flag

Devanagari script

क्षीरब्धि शायिनं देवमनन्तमपराजितम् । सद्भक्तवत्सलं विष्णुं भक्तिगम्यं नमाम्यहम् ॥ २९ ॥

Transliteration

kṣīrabdhi śāyinaṃ devamanantamaparājitam | sadbhaktavatsalaṃ viṣṇuṃ bhaktigamyaṃ namāmyaham || 29 ||

Translation

میں دودھ کے سمندر پر شایان، اننت اور اَپراجِت دیو—بھگوان وِشنو کو سجدۂ تعظیم پیش کرتا ہوں؛ وہ سچے بھکتوں پر مہربان ہیں اور بھکتی سے ہی حاصل ہوتے ہیں۔

Word by Word

• क्षीर-अब्धि-शायिनम्: reclining on the ocean of milk
• क्षीर-अब्धि-शायिनम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक) + शायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—क्षीर-अब्धिः (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः) + तत्र शायी (सप्तमी-तत्पुरुषः); विशेषणम् (विष्णुम्/देवम् प्रति)

• देवम्: the Lord
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अनन्तम्: endless/infinite
• अनन्तम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम्/विष्णुम् प्रति)

• अपराजितम्: unconquered
• अपराजितम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपराजित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• सत्-भक्त-वत्सलम्: affectionate to true devotees
• सत्-भक्त-वत्सलम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—सद्भक्तः (कर्मधारयः: सत्+भक्त) + तेषु वत्सलः (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः); विशेषणम्

• विष्णुम्: Vishnu
• विष्णुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• भक्ति-गम्यम्: attainable through devotion
• भक्ति-गम्यम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + गम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—भक्त्या गम्यः (तृतीया-तत्पुरुषः); गम्य = √गम् (धातु) + यत् (यत्-प्रत्यय, “to be reached”); विशेषणम्

• नमामि: I bow
• नमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Kshirabdhi (Ocean of Milk)
• Ananta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Viṣṇu as the supreme refuge—limitless (Ananta), undefeated (Aparājita), and especially responsive to sincere devotees—making devotion the central spiritual force.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling Viṣṇu “bhakti-gamya” (attained through devotion), the verse teaches that loving surrender and faithful remembrance are the effective means to reach Him, beyond mere ritual or intellectual effort.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga is taught directly; the practical takeaway is devotional practice (stuti, smaraṇa, and namaskāra) as a Purāṇic discipline aligned with dharma and mokṣa.