Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Pūrṇimā-vrata (Lakṣmī–Nārāyaṇa-vrata): Observance, Moon Arghya, and Annual Udyāpana

Devanagari script

प्रायश्चित्तादिकं सर्वं स्वगृह्योक्तविधानतः । समाप्य होमं विधिवच्छान्तिसूक्तं जपेद्रुधः ॥ ११ ॥

Transliteration

prāyaścittādikaṃ sarvaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ | samāpya homaṃ vidhivacchāntisūktaṃ japedrudhaḥ || 11 ||

Translation

اپنے گِہْیَہ سُوتر میں بتائے ہوئے طریقے کے مطابق کفّارہ وغیرہ سب اعمال پورے کرکے، ہوم کو باقاعدہ طور پر مکمل کرے، پھر شانتِی سوکت کا درست طور پر جپ کرے۔

Word by Word

• प्रायश्चित्तादिकम्: expiation etc.
• प्रायश्चित्तादिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; -आदिक (etc.)-प्रत्ययार्थ; ‘प्रायश्चित्तादिकं (all expiations etc.)’

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying प्रायश्चित्तादिकम्)

• स्वगृह्योक्तविधानतः: according to the prescribed gṛhya procedure
• स्वगृह्योक्तविधानतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्व + गृह्य + उक्त + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; समासः (तत्पुरुष): स्वगृह्य-उक्त-विधान-तः = ‘according to the procedure stated in one’s Gṛhya (texts)’

• समाप्य: having completed
• समाप्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having completed’

• होमम्: homa
• होमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, ‘विधिवत्’ (in due manner)

• शान्तिसूक्तम्: the peace-hymn (Śānti-sūkta)
• शान्तिसूक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शान्ति + सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमास (शान्त्यर्थं सूक्तम्)

• जपेत्: should recite (mutter)
• जपेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रुधः: steadfastly (reading uncertain)
• रुधः: Kriyāviśeṣaṇa/Viśeṣaṇa (संदिग्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: रुध् (धातु)
• Form: पाठभेद/संदिग्धपाठः; सम्भाव्यं ‘दृढः’ (दृढ-प्रातिपदिक, प्रथमा एकवचन) इति; अत्र ‘रुधः’ रूपं असामान्यम्

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that expiation is not merely remorse but a disciplined Vedic process: complete the prescribed rite (homa) and seal it with Śānti-mantras that restore harmony (śānti) in the practitioner and environment.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily ritual-focused, it supports bhakti by insisting on purity and order in worship—performing offerings properly and concluding with peace-hymns aligns the mind for steady remembrance and reverent devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights Kalpa (ritual science) through reliance on one’s Gṛhya-sūtra procedure, and the practical use of mantra-japa (correct recitation) as part of śānti (pacification) rites.