Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80

Dharmānukathana

Narration of Dharma

Devanagari script

रोगितान्ब्राह्मणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः । स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद् ब्रह्मपुरे युगम् ॥ ८० ॥

Transliteration

rogitānbrāhmaṇānyastu premṇā rakṣati rakṣakaḥ | sa koṭikulasaṃyukto vased brahmapure yugam || 80 ||

Translation

جو نگہبان محبت کے ساتھ بیمار برہمنوں کی حفاظت کرتا ہے، وہ کروڑوں خاندانوں کے پُنّیہ سے یکت ہو کر برہما کے نگر میں ایک یُگ تک قیام کرتا ہے۔

Word by Word

• रोगितान्: sick
• रोगितान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोगित (प्रातिपदिक; रोगिन्/रोगित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (of ब्राह्मणान्)

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (कर्म/द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; कर्म

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक

• तु: indeed/but
• तु: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे (emphasis/contrast)

• प्रेम्णा: with affection
• प्रेम्णा: Karana (करण/तृतीया)
• Type: Noun
• Root: प्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental: with love)

• रक्षति: protects
• रक्षति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• रक्षकः: protector
• रक्षकः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: रक्षक (प्रातिपदिक; रक्ष् धातोः ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कोटि-कुल-संयुक्तः: associated with crores of lineages
• कोटि-कुल-संयुक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; युज् धातु)
• Form: क्त/PPP-आधारित विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘कोटिकुलैः संयुक्तः’ इति भावः (endowed/associated with crores of families)

• वसेत्: would dwell
• वसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ब्रह्म-पुरे: in Brahma’s city
• ब्रह्म-पुरे: Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• युगम्: for an age
• युगम्: Karma (कर्म/द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालावधि (duration)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Brahma
• Brahmaloka
• Brahmana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse elevates compassionate protection (rakṣā) of ill and vulnerable Brahmins as a high dharmic act, promising exalted posthumous reward—residence in Brahmaloka for a yuga—thereby linking seva performed with love to extraordinary punya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is reflected here as premṇā (love) expressed through selfless care; devotion is not only ritual praise but also loving service to those worthy of honor, turning protection of the suffering into an offering rooted in heartfelt compassion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse primarily teaches dharma and social duty rather than a technical Vedanga; practically, it supports smārta-ācāra (ethical conduct) by emphasizing rakṣaṇa (care/protection) and seva as integral to righteous living.