Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 34

Dharmānukathana

Narration of Dharma

Devanagari script

द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् । कुलायुतयुतः सोऽपि मोदते वैष्णवे पदे ॥ ३४ ॥

Transliteration

dvādaśyāṃ paurṇamāsyāṃ yaḥ kṣīreṇa snāpayeddharim | kulāyutayutaḥ so'pi modate vaiṣṇave pade || 34 ||

Translation

جو دْوادشی کے دن، جب وہ پورنیما سے مل جائے، دودھ سے ہری کو اسنان کراتا ہے، وہ دس ہزار خاندانوں کے گناہوں کے بوجھ کے باوجود بھی ویشنو پد میں مسرور ہوتا ہے۔

Word by Word

• द्वादश्याम्: on the Dvādaśī (12th lunar day)
• द्वादश्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पौर्णमास्याम्: on the full-moon day
• पौर्णमास्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षीरेण: with milk
• क्षीरेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• स्नापयेत्: should bathe (cause to be bathed)
• स्नापयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative) — ‘to cause to bathe’

• हरिम्: Hari
• हरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कुलायुतयुतः: accompanied by ten-thousand families (i.e., with 10,000 lineages)
• कुलायुतयुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुल-अयुत-युत (प्रातिपदिक; कुल + अयुत + युत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सः इति); तत्पुरुष-समासः (अयुतैः कुलैः युतः = endowed with ten-thousand families)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थ-निपात

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वैष्णवे: in Vishnu’s (Vaishnava)
• वैष्णवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (पदे)

• पदे: state/abode
• पदे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Dvādaśī observance (Vaiṣṇava tithi); Paurṇamāsī conjunction

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Dvādaśī worship of Vishnu—specifically milk-abhiṣeka—as a powerful act of purification that leads the devotee toward the Vaiṣṇava abode, indicating mokṣa-oriented fruit through bhakti.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as practical and ritualized: lovingly serving Hari through snāpana (abhisheka) on an auspicious tithi. The emphasis is on devotion expressed via worship, not merely abstract knowledge.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It relies on calendrical discipline—tithi observance (Dvādaśī) and lunar timing (Paurṇimā)—which connects to Jyotiṣa (Vedāṅga astrology) for determining the proper ritual day.