Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 173

Vāmana’s Advent, Aditi’s Hymn, Bali’s Gift, and the Mahatmya of Bhū-dāna

तपश्चरिष्येमोक्षाय देहि मे त्रिपदां महीम् । वैरोचनिस्ततो दृष्टः कलशं जलपूरितम् ॥ ७३ ॥

tapaścariṣyemokṣāya dehi me tripadāṃ mahīm | vairocanistato dṛṣṭaḥ kalaśaṃ jalapūritam || 73 ||

“میں موکش کے لیے تپسیا کروں گا؛ مجھے تین قدم زمین دے دیجیے۔” تب ویرَوچنی (بلی) پانی سے بھرا کلش لیے ہوئے، دان کی رسم کے لیے تیار نظر آیا۔

तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
चरिष्येI will practice
चरिष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्), उत्तम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
मोक्षायfor liberation
मोक्षाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (प्रयोजन/सम्प्रदान), एकवचन
देहिgive
देहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी-एकवचन (enclitic); अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान)
त्रिपदाम्three-stepped (measured in three strides)
त्रिपदाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + पद (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रीणि पदानि यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (महीम्)
महीम्the earth
महीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वैरोचनिःVairochani (Bali)
वैरोचनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैरोचनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दृष्टःwas seen / appeared
दृष्टः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः
कलशम्a pot
कलशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
जलपूरितम्filled with water
जलपूरितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + पूरित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जलेन पूरितम्), क्त-कृदन्ताधारित विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कलशम्)

Suta (narrating the Vāmana–Bali episode as part of the Purva-bhāga narration)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

B
Bali
V
Virocana
V
Vāmana (Vishnu)

FAQs

It highlights the meeting-point of tapas (austerity for moksha) and dāna (sacred gifting): the aspirant’s vow is tested through selfless offering, shown by Bali preparing the water-pot to formalize the gift.

Bali’s readiness to give—symbolized by the jalapūrita-kalaśa used in donation rites—reflects surrender and faith in Vishnu’s will, a core bhakti attitude even when the request appears materially costly.

It points to ritual procedure (kalpa/ācāra): gifts are traditionally confirmed with udaka (water) using a kalaśa, indicating formal sankalpa and dāna-vidhi rather than a casual promise.