Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 107

Vāmana’s Advent, Aditi’s Hymn, Bali’s Gift, and the Mahatmya of Bhū-dāna

Devanagari script

दत्त्वासनं च प्रक्षाल्य पादौ वामनरुपिणम् । सकुटुंबो वहन्मूर्ध्ना परमां मुदमाप्तवान् ॥ ७ ॥

Transliteration

dattvāsanaṃ ca prakṣālya pādau vāmanarupiṇam | sakuṭuṃbo vahanmūrdhnā paramāṃ mudamāptavān || 7 ||

Translation

اس نے وامن روپ والے پروردگار کو آسن پیش کیا اور رسم کے مطابق اُن کے قدم دھوئے؛ پھر خاندان سمیت اُنہیں سر پر رکھ کر اعلیٰ ترین مسرت پا لی۔

Word by Word

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/Absolutive)

• आसनम्: a seat
• आसनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-बोधकः (conjunction)

• प्रक्षाल्य: having washed
• प्रक्षाल्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-क्षल् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund); उपसर्गः प्र

• पादौ: (his) two feet
• पादौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्

• वामन-रूपिणम्: one having the form of Vāmana
• वामन-रूपिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वामन (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (वामनस्य रूपं यस्य)

• स-कुटुम्बः: together with (his) family
• स-कुटुम्बः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपपद) + कुटुम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; उपपद-तत्पुरुषः (कुटुम्बेन सह)

• वहन्: carrying
• वहन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तम् (Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• मूर्ध्ना: with (his) head
• मूर्ध्ना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• परमाम्: supreme / great
• परमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आप्तवान्: attained / obtained
• आप्तवान्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त भूतपूर्व-कृदन्तम् (Perfect participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; परस्मैपद-भावः

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Vamana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that honoring the Lord with reverent hospitality—offering a seat, washing His feet, and bowing with one’s head—brings the highest inner joy and divine grace.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as humble service (sevā): receiving Vishnu (as Vāmana) with āsana-dāna and pāda-prakṣālana, and placing Him above oneself—symbolically carrying Him on the head.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual conduct (kalpa-based practice) in pūjā/atithi-sevā: proper reception of a revered guest—offering a seat and washing the feet—used as a devotional rite in Vishnu worship.