Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 10

Chandas: Varṇa-gaṇas, Guru-Laghu, Vṛtta-bheda, and Prastāra Procedures

Devanagari script

तत्परं चंडवृष्ट्यादिदंडकाः परिकल्पिताः । त्रिभिः षड्भिः पदैर्गाथाः श्रृणु संज्ञा यथोत्तरम् ॥ १० ॥

Transliteration

tatparaṃ caṃḍavṛṣṭyādidaṃḍakāḥ parikalpitāḥ | tribhiḥ ṣaḍbhiḥ padairgāthāḥ śrṛṇu saṃjñā yathottaram || 10 ||

Translation

اس کے بعد چَندَوِرشٹی وغیرہ دَندَک قسم کے اوزان مقرر کیے گئے ہیں۔ نیز تین سے چھ پادوں سے گاتھا بنتی ہے؛ اب ان کے نام ترتیب وار سنو۔

Word by Word

• तत्: that/thereafter
• तत्: सम्बन्ध (Correlative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter Nom/Acc sg)

• परम्: next/further
• परम्: क्रम (Sequence)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (Neuter Nom/Acc sg; ‘further/next’)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• चंडवृष्ट्यादिदंडकाः: (metres called) Caṇḍavṛṣṭi and other daṇḍakas
• चंडवृष्ट्यादिदंडकाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: चण्डवृष्टि + आदि + दण्डक (प्रातिपदिक; चण्डवृष्ट्यादिदण्डक- इति समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative pl); ‘आदि’ = ‘etc.’ (enumerative)

• परिकल्पिताः: are arranged/defined
• परिकल्पिताः: क्रिया (Predicate verbal)
• Type: Verb
• Root: परि + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त; कल्पित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि/भावे अर्थः ‘have been arranged/defined’ (PPP used predicatively)

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental pl)

• षड्भिः: with six
• षड्भिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: षष् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental pl)

• पदैः: by/with words (padas)
• पदैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Instrumental pl)

• गाथाः: gāthā-verses
• गाथाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: गाथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nominative pl)

• शृणु: hear/listen
• शृणु: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Imperative, 2nd sg, Parasmaipada)

• संज्ञाः: names/technical terms
• संज्ञाः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Accusative pl)

• यथोत्तरम्: in order, successively
• यथोत्तरम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + उत्तर (प्रातिपदिक; यथोत्तर- इति समास)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्यय (adverb): ‘in due order/successively’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Vedic prosody (Chandas) as disciplined śāstra-knowledge: by learning correct metre and terminology, sacred teaching can be preserved and transmitted accurately—supporting dharma and ultimately mokṣa-oriented study.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: bhakti texts and hymns rely on precise poetic forms; this verse emphasizes the correct structure and naming of metres so that stotras and teachings praising Vishnu can be recited and taught without distortion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas (Vedic prosody): it introduces daṇḍaka-type metres (e.g., Caṇḍavṛṣṭi) and explains that gāthā verses may have 3 to 6 pādas, with their technical names taught in sequence.