Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

निःस्वनावृष्टिफणिभिर्वृष्टिः स्वास्थ्यं महोत्सवः । महार्घमपि संपत्तिर्देशनाशोऽतिवर्षणम् ॥ ६३ ॥

Transliteration

niḥsvanāvṛṣṭiphaṇibhirvṛṣṭiḥ svāsthyaṃ mahotsavaḥ | mahārghamapi saṃpattirdeśanāśo'tivarṣaṇam || 63 ||

Translation

اگر غیر معمولی خاموشی اور سانپوں کے ظاہر ہونے جیسے نحوست آمیز آثار کے ساتھ بارش ہو تو بھی صحت اور بڑے تہوار ہو سکتے ہیں، بلکہ قیمتی دولت بھی مل سکتی ہے۔ مگر حد سے زیادہ بارش علاقے کی تباہی کا سبب بنتی ہے۔

Word by Word

• निःस्वन-अ-वृष्टि-फणिभिः: by snakes (phaṇin) causing sound and (signifying) lack of rain
• निःस्वन-अ-वृष्टि-फणिभिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: निःस्वन (प्रातिपदिक) + अ (नञ्) + वृष्टि (प्रातिपदिक) + फणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); नञ्-तत्पुरुष (a-vṛṣṭi = no rain) + तत्पुरुष-समास

• वृष्टिः: rainfall
• वृष्टिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• स्वास्थ्यम्: health
• स्वास्थ्यम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: स्वास्थ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• महा-उत्सवः: great festival
• महा-उत्सवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय (great festival)

• महा-अर्घम्: high price; great value
• महा-अर्घम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); कर्मधारय

• अपि: also; even
• अपि: सम्बन्ध (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक (particle: also/even)

• सम्पत्तिः: prosperity; attainment
• सम्पत्तिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सम्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• देश-नाशः: destruction of the region/country
• देश-नाशः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष

• अति-वर्षणम्: excessive raining; heavy rain
• अति-वर्षणम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अति (अव्यय) + वर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); अव्ययपूर्वक-तत्पुरुष

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma/technical-omen context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows the Purana’s dharmic realism: worldly nature-signs (nimittas) can indicate mixed outcomes—well-being and prosperity may occur, yet excess (ativarṣaṇa) becomes destructive—encouraging discernment and balanced living.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it supports bhakti by teaching steadiness amid changing external signs: even when omens seem mixed, one should remain grounded in dharma and inner discipline, rather than being ruled by fear or excitement.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Nimitta-based Jyotiṣa/omen-reading: interpreting rainfall patterns and unusual natural indicators (like serpents and abnormal silence) for forecasting public welfare, prosperity, or regional danger.