Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
चंद्रास्तसुखगः पापैर्मातुः पीडां समादिशेत् । जीर्णोद्धृतं गृहं मंदे सृजि दग्धं न वा विधौ ॥ ८६ ॥
caṃdrāstasukhagaḥ pāpairmātuḥ pīḍāṃ samādiśet | jīrṇoddhṛtaṃ gṛhaṃ maṃde sṛji dagdhaṃ na vā vidhau || 86 ||
اگر چاند پاپ اثرات سے دُوشِت ہو کر اَست-سُکھگ حالت میں چلا جائے تو یہ ماں کی تکلیف کی علامت ہے۔ اور جب زحل کمزور ہو تو ایک بوسیدہ پھر مرمت شدہ گھر کی دلالت ہوتی ہے—وہ آگ میں جل بھی سکتا ہے یا تقدیر کے باعث قائم نہیں رہتا۔
Sanatkumāra (teaching Nārada)
Vrata: none
Primary Rasa: karuna
Secondary Rasa: bhayanaka
It frames worldly suffering (especially harm to one’s mother and instability of one’s home) as karmically signaled through graha-doṣa, encouraging dharmic living and śānti (pacificatory) conduct rather than fatalism.
While the verse is primarily Jyotiṣa-based, its implied teaching supports Bhakti indirectly: recognizing misfortune as a call to humility, prayer, and righteous restraint, one turns to the Lord for steadiness and inner detachment.
Jyotiṣa (a Vedāṅga): the verse gives predictive rules linking Candra affliction to maternal distress and Śani weakness to damage/instability of dwellings, used for timing caution and performing śānti measures.