Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

सार्क्यारसिंहोज्ञाजांसे भांशतुत्यांगनालयुक् । लग्नमिंदुं च सार्केंदुं न पश्यति यदा गुरुः ॥ ७२ ॥

Transliteration

sārkyārasiṃhojñājāṃse bhāṃśatutyāṃganālayuk | lagnamiṃduṃ ca sārkeṃduṃ na paśyati yadā guruḥ || 72 ||

Translation

جب گرو (بِرہسپتی) طالع (لگن) کو، چاند کو، یا زحل کے ساتھ ملا ہوا چاند کو نظرِ سعد نہ دے، اور اسد وغیرہ کے حصّوں اور عطارد وغیرہ کی تقسیمات میں نحس اثر غالب ہو—تو ایسا شخص ناموافق رہائش کے یوگ میں بندھ کر رنج و آزار میں مبتلا ہوتا ہے۔

Word by Word

• स-अर्क्य-आ-रसिंह-उज्ञा-जांसे: in/with the (astrological) combination ... (text uncertain)
• स-अर्क्य-आ-रसिंह-उज्ञा-जांसे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय) + अर्क्य (प्रातिपदिक) + आ (उपसर्ग/अव्यय) + रसिंह (प्रातिपदिक) + उज्ञा (प्रातिपदिक) + जांसे (प्रातिपदिक)
• Form: समासपद; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भाव्य; प्रथमा/सप्तमी-सम्भाव्य, एकवचन (context corrupt/astrological technical)

• भान्: the Sun
• भान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भान्/भानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Sun)

• शतुत्य-अङ्गना-लयुक्: having/connected with ... (text uncertain)
• शतुत्य-अङ्गना-लयुक्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शतुत्य (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक) + लयुक् (प्रातिपदिक)
• Form: समासपद; विशेषण; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भाव्य; प्रथमा, एकवचन (qualifying ग्रह/स्थिति; reading uncertain)

• लग्नम्: the ascendant (lagna)
• लग्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लग्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• इन्दुम्: the Moon
• इन्दुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• स-अर्क-इन्दुम्: Sun-and-Moon (together)
• स-अर्क-इन्दुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/उपसर्गवत्) + अर्क (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास (अर्क+इन्दु); द्वितीया, एकवचन (collective)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• यदा: when
• यदा: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• गुरुः: Jupiter (Guru)
• गुरुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narada (teaching in a technical, Vedanga-aligned mode within Moksha Dharma context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Guru (Jupiter)
• Indu (Moon)
• Saturn (Śani)
• Mercury (Budha)
• Leo (Siṃha)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a diagnostic aid: when benefic protection (Guru’s aspect) is absent and afflictions dominate, the soul’s karmic burdens manifest as hardship—prompting dharmic correction and spiritual practice rather than fatalism.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by showing affliction and lack of benefic grace, it encourages turning to sāttvika conduct, mantra, and devotion to the Lord as the higher refuge beyond planetary indications—aligning worldly signs with a Bhakti-centered remedy.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa—especially the idea of graha-dṛṣṭi (planetary aspect) to Lagna and Chandra, and the interpretive weight of Saturn–Moon affliction and divisional placements (aṃśa/varga-style technicalities).