Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
गोजाश्च कर्कयुग्मेन रात्र्याख्या पृष्टकोदयाः । शेषा दिनाख्यास्तूभयं तिमिः क्रूरः सौम्यः पुमान् ॥ ६ ॥
gojāśca karkayugmena rātryākhyā pṛṣṭakodayāḥ | śeṣā dinākhyāstūbhayaṃ timiḥ krūraḥ saumyaḥ pumān || 6 ||
گاؤ (گو) اور بکری (اجا) وغیرہ، نیز کَرک اور یُگم کی جوڑی، جب پُشت سے طلوع ہوں (پِرِشٹھودَی) تو ‘رات کے بروج’ کہلاتے ہیں۔ باقی ‘دن کے بروج’ ہیں؛ اور تِمی دونوں طرح ہے—سخت ہو تو منحوس، نرم ہو تو مبارک، اور اسے مذکر مانا گیا ہے۔
Sanatkumara (in dialogue with Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
It links Moksha-oriented living with disciplined use of Kāla (time): recognizing auspicious and inauspicious indications through Jyotiṣa helps align actions with dharma and reduces avoidable disturbance in sādhana.
While the verse is technical (Jyotiṣa), its bhakti-use is practical: a devotee plans vrata, pūjā, and sacred observances at suitable times, minimizing obstacles and keeping the mind steady in devotion.
Jyotiṣa Vedāṅga: it classifies certain astral divisions as diurnal/nocturnal based on their mode of rising, and notes a mixed category (Timi) whose ‘krūra/saumya’ condition changes the predicted result.