Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 57

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

त्रितयं ज्ञांशकाद्युग्मममिश्रैः सममादिशेत् । लग्ने चापांत्यभागस्थे तदंशस्थबलिग्रहैः ॥ ५७ ॥

Transliteration

tritayaṃ jñāṃśakādyugmamamiśraiḥ samamādiśet | lagne cāpāṃtyabhāgasthe tadaṃśasthabaligrahaiḥ || 57 ||

Translation

جِنانشک سے شروع ہونے والے تثلیث اور جوڑے کو بغیر آمیزش برابر مقدار میں مقرر کرنا چاہیے۔ اور جب طالع قوس کے آخری حصے میں ہو تو اسی اَمش میں موجود قوی سیّاروں کے مطابق نتیجہ بیان کرنا چاہیے۔

Word by Word

• त्रितयम्: a triad / set of three
• त्रितयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; collective noun

• ज्ञ-अंशक-आदि-युग्मम्: the pair beginning with Jña and Aṃśaka
• ज्ञ-अंशक-आदि-युग्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञ (प्रातिपदिक) + अंशक (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आदि-समास/निर्देश)

• अमिश्रैः: with unmixed (ones)
• अमिश्रैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: अमिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषण

• समम्: equally / in equal measure
• समम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially)

• आदिशेत्: should prescribe/declare
• आदिशेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√दिश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• लग्ने: in the ascendant (lagna)
• लग्ने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लग्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; locative

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अप-अन्त्य-भाग-स्थे: situated in the last part of Ap(a)
• अप-अन्त्य-भाग-स्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अप (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + अन्त्य (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; ‘भागे स्थित’ इति

• तत्-अंश-स्थ-बलि-ग्रहैः: by the planets (grahas) placed in that division, (as) strong
• तत्-अंश-स्थ-बलि-ग्रहैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः; ‘तदंशे स्थाः बलिग्रहाः’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a disciplined Vedāṅga method: outcomes are not guessed but declared by rule—using clear measures and the actual strength (bala) of grahas—supporting dharma-aligned decision-making.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by encouraging correct discernment (viveka) in timing and judgment, it supports orderly religious life—helping a devotee choose appropriate times and conditions for vows, worship, and dharmic acts without confusion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: (1) do not mix incompatible calculation sets, (2) judge results from Lagna conditions, and (3) prioritize graha-bala in the relevant aṃśa/divisional segment when determining phala.