Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 26

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

वींद्वर्का विकुजेंद्वर्काः सुहृदोऽन्येरवेर्धृताः । मिथोधनव्ययायत्रिबंधुव्यापारगः सुहृत् ॥ २६ ॥

Transliteration

vīṃdvarkā vikujeṃdvarkāḥ suhṛdo'nyeraverdhṛtāḥ | mithodhanavyayāyatribaṃdhuvyāpāragaḥ suhṛt || 26 ||

Translation

کچھ دوست صرف نام کے ہوتے ہیں—چنچل اور بےثبات؛ اور کچھ دوسرے زمانۂ آفتاب (رَوی) کے سہارے قائم رہتے ہیں۔ مگر نام نہاد دوست بھی کبھی باہمی مال کا نقصان کرانے والا، تین طرح کے خاندانی بندھن میں الجھانے والا، اور دنیاوی کاروبار میں گھسیٹ لے جانے والا بن جاتا ہے॥۲۶॥

Word by Word

• वींद्वर्काः: Vī–Moon–Sun (group/term)
• वींद्वर्काः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वी + इन्दु + अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वसमास (पाठभेद/दुर्लभ): वी + इन्दु + अर्क

• विकुजेंद्वर्काः: Vi–Mars–Moon–Sun (group/term)
• विकुजेंद्वर्काः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वि + कुज + इन्दु + अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व/समाहार-समास (पाठभेद): (वि) + कुज + इन्दु + अर्क

• सुहृदः: friends
• सुहृदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural)

• अन्ये: others
• अन्ये: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural)

• रवेः: of the Sun
• रवेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• धृताः: are held/assigned
• धृताः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि: ‘धृताः’ = ‘held/assigned’

• मिथो: mutually/with each other
• मिथो: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मिथस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, परस्परार्थक (reciprocal adverb)

• धन: wealth
• धन: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• व्यय: expenditure/loss
• व्यय: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• आय: income/gain
• आय: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• त्रि: three
• त्रि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्द; समासाङ्ग

• बन्धु: kinsman/relative
• बन्धु: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• व्यापार: activity/business
• व्यापार: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यापार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• गः: engaged in/going to
• गः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘-ग’ प्रत्ययान्त: ‘going/engaged in’

• सुहृत्: friend
• सुहृत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in Moksha-Dharma context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Ravi (Surya)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It warns that not every ‘friend’ supports dharma; harmful association can drain wealth, increase obligations, and intensify worldly entanglement—obstructing vairagya and moksha-oriented living.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti thrives in satsanga and simplicity; this verse cautions against relationships that pull the mind into constant transactions and anxieties, which weaken steadiness in japa, kirtana, and remembrance of Bhagavan.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Indirectly, it echoes Jyotisha-style awareness of ‘Ravi’ as a marker of time/fortune and discipline—suggesting that circumstances and time reveal true companionship and that one should act with discernment (viveka) in worldly dealings.