Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 199

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः । शक्तौ नीचोऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक् ॥ १९९ ॥

tyāgī yajvātmavān yūthe hiṃsro guhyādhipaḥ śaraiḥ | śaktau nīco'laso niḥsvo daṇḍe priyaviyogabhāk || 199 ||

تیروں کے اثر سے انسان تیاگی، یجّیہ کرنے والا اور خود پر قابو رکھنے والا بنتا ہے؛ جماعت/لشکر میں وہ خون ریز اور پوشیدہ امور کا سردار ہو جاتا ہے۔ نیزے سے وہ کمینہ، سست اور مفلس بنتا ہے؛ ڈنڈ سے محبوب کی جدائی کا بھاگی ہوتا ہے۔

त्यागीgenerous, renouncing
त्यागी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootत्यागिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यज्वाa sacrificer
यज्वा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयज्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (यज्वा—यज्वन्-शब्दस्य प्रथमा एकवचन)
आत्मवान्self-possessed
आत्मवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआत्मवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यूथेin a herd/group
यूथे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootयूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
हिंस्रःviolent
हिंस्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootहिंस्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गुह्य-अधिपःlord of secrets / lord of the Guhyas
गुह्य-अधिपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगुह्य (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गुह्यानाम् अधिपः)
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
शक्तौin power/ability (or in the Śakti-position)
शक्तौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
नीचःlow, base
नीचः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनीच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अलसःlazy
अलसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअलस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निःस्वःpoor, destitute
निःस्वः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनिःस्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दण्डेin punishment/rod (or in the Daṇḍa-position)
दण्डे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रिय-वियोग-भाक्experiencing separation from the beloved
प्रिय-वियोग-भाक्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक) + भज्→भाक् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रियस्य वियोगं भजते/अनुभवति)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It presents a phala-style teaching: external instruments and roles symbolize inner tendencies and karmic outcomes, reminding the seeker that conduct (self-control, sacrifice, renunciation) elevates, while violence, laziness, and attachment lead to suffering such as loss and separation.

Indirectly, it contrasts self-mastery and sacrificial purity with harmful or tamasic traits; in Bhakti, such teachings guide devotees to cultivate sattva—discipline, generosity, and restraint—so devotion matures without being distorted by aggression or attachment.

The verse reflects a jyotiṣa-like (Vedic astrology/omens) phala framework—mapping symbols (weapons/authority) to temperament and life-results—useful for traditional interpretive sciences that assess disposition and outcomes.