Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 16

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

ताम्रशुक्लरक्तहरित्पीतचित्रासिता रवेः । वर्णा व अव्यहहरीद्रा शचीकौधिपारवेः ॥ १६ ॥

Transliteration

tāmraśuklaraktaharitpītacitrāsitā raveḥ | varṇā va avyahaharīdrā śacīkaudhipāraveḥ || 16 ||

Translation

رَوی (سورج) کے رنگ—تانبئی، سفید، سرخ، سبز، زرد، چِتر (متنوع) اور سیاہ بیان کیے گئے ہیں۔ اسی طرح دوسروں کے رنگ بھی سمجھنے چاہییں—مثلاً اَویہہ ہلدی جیسا پھیکا زرد، نیز شچی سے منسوب اور سمندری/آبی خطّے سے متعلق رنگ۔

Word by Word

• ताम्र-शुक्ल-रक्त-हरित्-पीत-चित्र-असिताः: coppery, white, red, green, yellow, variegated, and black (colors)
• ताम्र-शुक्ल-रक्त-हरित्-पीत-चित्र-असिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ताम्र (प्रातिपदिक) + शुक्ल (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक) + हरित् (प्रातिपदिक) + पीत (प्रातिपदिक) + चित्र (प्रातिपदिक) + असित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-इतरेतर-द्वन्द्व (list of colors)

• रवेः: of the Sun
• रवेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• वर्णाः: colors
• वर्णाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: ‘or’)

• अव्यह-हरीद्राः: Avyahā and Haridrā (named hues)
• अव्यह-हरीद्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अव्यह (प्रातिपदिक) + हरिद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: ‘अव्यहा च हरिद्रा च’ (two named colors/terms)

• शची-कौधि-पारवेः: of Śacī-kau(d)hi-pārava (unclear term)
• शची-कौधि-पारवेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक) + कौधि (प्रातिपदिक) + पारव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (named entity; reading uncertain)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Moksha Dharma/Vedic-science explanatory passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ravi (Surya)
• Śacī (Indrāṇī)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links cosmic order to recognizable signs (like colours), encouraging a dharmic, contemplative view of the grahas as parts of Īśvara’s regulated universe rather than as random forces.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by presenting the cosmos as structured and meaningful, it supports bhakti-based reverence toward the divine governance behind the luminaries, which aligns worldly observation with worshipful awareness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology): the verse provides colour-identifiers used in traditional graha descriptions and observational/ritual contexts.