Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 122

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

पिंडे निसर्गे रवोच्चे नो ग्रहः षट्भाल्पको यदा । चक्रशुद्धस्तदा ग्राह्येस्यांशा आयुषिसंमताः ॥ १२२ ॥

piṃḍe nisarge ravocce no grahaḥ ṣaṭbhālpako yadā | cakraśuddhastadā grāhyesyāṃśā āyuṣisaṃmatāḥ || 122 ||

جب پیدائش کے وقت پِنڈ-نِسَرگ میں سورج نہ تو اوج پر ہو اور نہ کوئی سیّارہ چھ بھاگ کے حساب سے کمزور ہو، تو زائچہ ‘شُدھ’ سمجھا جاتا ہے؛ اور عمر کے تعیّن کے لیے وہی اَمش اختیار کیے جائیں جو معتبر مانے گئے ہوں۔

piṃḍein the piṇḍa (lump/aggregate)
piṃḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpiṃḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
nisargein the natural (state)/at nisarga
nisarge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnisarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
ravi-ucceat the Sun’s exaltation point
ravi-ucce:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootravi (प्रातिपदिक) + ucca (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); सप्तमी-तत्पुरुष (locative determinative): 'at the Sun’s exaltation'
naḥof us/our
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
grahaḥplanet; graha
grahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgraha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
ṣaṭ-bhā-alpakaḥhaving a small (deficit) of six parts
ṣaṭ-bhā-alpakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of grahaḥ
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या/प्रातिपदिक) + bhā (प्रातिपदिक) + alpaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: 'having small (deficiency) of six bhā/parts' (technical)
yadāwhen
yadā:
Kāla (काल/temporal)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
cakra-śuddhaḥ(being) cycle-corrected/purified
cakra-śuddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of (implicit) grahaḥ
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + śuddha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: 'purified/cleared by/with the cakra (cycle)'
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
grāhyaḥto be taken/accepted
grāhyaḥ:
Vidhi (विधेय/obligatory predicate)
TypeAdjective
Root√grah (धातु) + ya (प्रत्यय) → grāhya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormGerundive/necessitative (भाव्य/तव्यत्-अर्थ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
aṃśāḥparts; degrees
aṃśāḥ:
Karta (कर्ता) / Predicate nominal
TypeNoun
Rootaṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
āyuṣi-saṃmatāḥaccepted for longevity (computations)
āyuṣi-saṃmatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of aṃśāḥ
TypeAdjective
Rootāyuṣ (प्रातिपदिक) + saṃmata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'approved/accepted in āyuṣ (longevity calculations)'

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

S
Surya (Ravi)
G
Grahas

FAQs

It frames Jyotiṣa as a disciplined, rule-based Vedāṅga: only when the chart is ‘śuddha’ (free from specified weaknesses) should one rely on its aṁśas for conclusions like longevity—encouraging careful, ethical discernment rather than superstition.

Indirectly: by emphasizing correct assessment of worldly conditions (like āyus), it supports a dharmic life where one uses knowledge responsibly and turns the mind toward higher aims (mokṣa), for which bhakti is a central means in the Narada Purana.

Vedāṅga Jyotiṣa—evaluating planetary strength/weakness and using aṁśa (degree/divisional) measures to judge whether a horoscope is fit for reliable āyus (longevity) computation.