Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 116

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

लग्नेऽशुभेज्यौ ग्लौदृष्टौ मृत्यौ कश्चन चाकृतिः । धर्मांगस्थेशनौ शुक्रे केंद्रेऽब्जे व्ययधर्मगे ॥ ११६ ॥

Transliteration

lagne'śubhejyau glaudṛṣṭau mṛtyau kaścana cākṛtiḥ | dharmāṃgastheśanau śukre keṃdre'bje vyayadharmage || 116 ||

Translation

جب لگن نحوست سے متاثر ہو، مشتری بھی ناموافق حالت میں ہو اور چاند پر نحس سیاروں کی نظر ہو—تو موت کی علامت والا ایک خاص یوگ بنتا ہے۔ نیز اگر زحل دھرم آنگ-ستھان میں، زہرہ کَیندر میں اور عطارد وِیَیَ (بارہویں) اور دھرم (نویں) بھاو میں ہو تو بھی موت کی نشانی کہی گئی ہے۔

Word by Word

• लग्ने: in the ascendant
• लग्ने: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लग्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

• अशुभ-ईज्यौ: the inauspicious Jupiter(s) / Jupiter and (another) malefic (contextual)
• अशुभ-ईज्यौ: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अशुभेज्य (प्रातिपदिक) [अशुभ + ईज्य]
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; nominative dual

• ग्लौ: alas/inauspiciously (particle)
• ग्लौ: सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्ल (अव्यय/ध्वन्यात्मक)
• Form: निपात/अनुकरणात्मक अव्यय (onomatopoeic/particle)

• दृष्टौ: aspected/seen (two)
• दृष्टौ: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन (agreeing with अशुभेज्यौ)

• मृत्यौ: in death; at death
• मृत्यौ: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

• कश्चन: someone/any
• कश्चन: कर्ता/विषय (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चन (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; indefinite pronoun

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय; conjunction

• आकृतिः: form/appearance; configuration
• आकृतिः: कर्ता/विषय (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular

• धर्म-अङ्ग-स्थ-ईशनौ: the two lords situated in the dharma-part (contextual house/portion)
• धर्म-अङ्ग-स्थ-ईशनौ: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मांगस्थेशन (प्रातिपदिक) [धर्म + अङ्ग + स्थ + ईशन]
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; nominative dual

• शुक्रे: in Venus (Śukra)
• शुक्रे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

• केंद्रे: in a kendra
• केंद्रे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केंद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

• अब्जे: in a water-sign (lit. lotus-born)
• अब्जे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

• व्यय-धर्म-गे: situated in the vyaya/dharma (12th/9th) place (contextual)
• व्यय-धर्म-गे: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्ययधर्मग (प्रातिपदिक) [व्यय + धर्म + ग]
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular

Speaker

Narada (teaching in a technical, Vedanga-style passage; traditional dialogue context with Sanatkumara line)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Jupiter (Guru)
• Moon (Candra)
• Saturn (Śani)
• Venus (Śukra)
• Mercury (Budha)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames mortality as a karmically conditioned event, readable through Jyotiṣa indicators, reminding the seeker to prioritize dharma and mokṣa rather than mere prediction.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it indirectly supports bhakti by urging detachment from fear of death and turning toward dharma-based living and God-centered practice as the true refuge beyond planetary conditions.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga: interpretation of lagna affliction, malefic aspects, kendra placements, and house-based significations (9th dharma, 12th vyaya) to identify mṛtyu-sūcaka (death-signifying) yogas.