Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning
मिथोघ्नाति भजेत्स्वाक्षेशैर्द्रोणादिमितिर्भवेत् । विस्ताराद्यं गुलान्येवं मिथोघ्नान्यपसांभवेत् ॥ ५५ ॥
mithoghnāti bhajetsvākṣeśairdroṇādimitirbhavet | vistārādyaṃ gulānyevaṃ mithoghnānyapasāṃbhavet || 55 ||
‘مِتھوگھنا’ نامی پیمانے کو اپنی اَنگُلیوں کے پیمان سے تقسیم کرنے پر دروṇ وغیرہ معیاری پیمائشیں حاصل ہوتی ہیں۔ اسی طرح چوڑائی وغیرہ خطّی پیمانوں سے بھی ایسی تناسبی تقسیم کے ذریعے ‘گُلا’ وغیرہ ذیلی پیمائشیں پیدا ہوتی ہیں۔
Narada (teaching in a technical/dharma-measurement context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It emphasizes that dharma and ritual action must be performed with precision—standardized measures (for liquids and quantities) protect the correctness of offerings and disciplined practice.
Indirectly: bhakti in the Purāṇic tradition is supported by correct pūjā and offerings; accurate measurement reflects sincerity and care in service, preventing negligence in devotional rites.
A practical, śāstra-based system of metrology used in ritual and dharma contexts—deriving larger and smaller units (e.g., droṇa, gulā) through proportional division using aṅgula as a reference.