Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 46

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

स्वरितेद्वै भृञाख्यात उदात्तेद्धाक् प्रकीर्तितः । माङ्हाङ्द्वावनुदात्तेतौ स्वरितेद्दानधातुषु ॥ ४६ ॥

svaritedvai bhṛñākhyāta udātteddhāk prakīrtitaḥ | māṅhāṅdvāvanudāttetau svariteddānadhātuṣu || 46 ||

سورِت (svarita) کے باب میں ‘بھृञ’ دھاتو بیان کی گئی ہے، اور اُداتّت میں ‘اِدھّاک’ دھاتو مشہور کی گئی ہے۔ ‘مانگ’ اور ‘ہانگ’ دونوں اَنُداتّت ہیں؛ اور ‘دان’ طبقے کی دھاتوں میں سورِت کا قاعدہ بتایا گیا ہے۔

svarita-ithaving svarita (it-marker)
svarita-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarita + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण—‘svarita it-marker’
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थक
bhṛñthe root bhṛñ
bhṛñ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛñ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
ākhyātaḥis called
ākhyātaḥ:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootā + khyā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/ta), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि—‘is called’
udātta-ithaving udātta (it-marker)
udātta-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudātta + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण—‘udātta it-marker’
dhākthe root dhāk
dhāk:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhāk (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
prakīrtitaḥis proclaimed
prakīrtitaḥ:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootpra + kīrt (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/ta), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि—‘is proclaimed’
māṅthe root māṅ
māṅ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāṅ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
hāṅthe root hāṅ
hāṅ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothāṅ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
dvautwo
dvau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; संख्या
anudātta-itauhaving anudātta (it-marker)
anudātta-itau:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanudātta + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; स्वर-विशेषण—‘having anudātta it-marker’
svarita-ithaving svarita (it-marker)
svarita-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarita + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण
dāna-dhātuṣuamong the giving-roots
dāna-dhātuṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdāna + dhātu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘in the dāna-roots (roots meaning giving)’

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It emphasizes that mantra and Vedic speech must be preserved with correct svara (accent), because precision in sacred sound is treated as a support for dharma and inner purification, which ultimately aids the moksha-oriented discipline of the text.

While not a direct bhakti verse, it supports devotion by safeguarding the correct chanting of Vishnu-mantras and Vedic hymns; accurate recitation is presented as a disciplined foundation that protects the intended meaning and spiritual potency of devotional practice.

Vedāṅga Śikṣā (phonetics) and its interface with Vyākaraṇa: the verse gives technical rules about udātta/anudātta/svarita accent behavior for specific dhātu groups used in Vedic chanting and grammatical application.