Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 35

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

स्वरितेतस्त्रयश्चैतौ वदवची परिभाषिणौ । भ्वाद्या एते षडधिकं सहस्रं धातवो मताः ॥ ३५ ॥

Transliteration

svaritetastrayaścaitau vadavacī paribhāṣiṇau | bhvādyā ete ṣaḍadhikaṃ sahasraṃ dhātavo matāḥ || 35 ||

Translation

سْوَر، اِت اور سْوَرِت—یہ تینوں قواعدی روایت میں اصطلاحی نام (پریبھاشا) سمجھے جاتے ہیں۔ بھوادि سے آغاز کرکے دھاتُو کی تعداد چھ ہزار سے کچھ زیادہ مانی گئی ہے۔

Word by Word

• स्वरितेतः: svarita-it (marked with svarita)
• स्वरितेतः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: स्वरित-इत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (स्वरित + इत), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन/वर्गनिर्देश; विशेषण

• त्रयः: three
• त्रयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• एतौ: these two
• एतौ: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन (Dual)

• वद: the root vad
• वद: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वद् (धातु/प्रातिपदिक)
• Form: धातुनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वची: the root vac
• वची: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वच् (धातु; वची-प्रातिपदिक)
• Form: धातुनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• परिभाषिणौ: used in metalinguistic definition/‘paribhāṣā’ sense
• परिभाषिणौ: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: परि-भाषिन् (कृदन्त/प्रातिपदिक from √भाष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (describing वद, वची)

• भ्वाद्याः: the (classes) beginning with bhū
• भ्वाद्याः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भू-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (भू + आदि), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• एते: these
• एते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• षडधिकम्: six more (i.e., plus six)
• षडधिकम्: कर्म (Karma/Object of implied ‘are’ with number)
• Type: Adjective
• Root: षट्-अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (षट् + अधिक), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; परिमाणवाचक

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्यावाचक-नाम

• धातवः: roots
• धातवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• मताः: are considered
• मताः: क्रियापद (Predicate/Verb)
• Type: Verb
• Root: मत (कृदन्त; √मन् धातु)
• Form: कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘are considered’

Speaker

Narada (in dialogue framed around śāstra-knowledge; traditionally taught to/through the Sanatkumāra lineage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined śāstra-learning—especially correct linguistic and grammatical understanding—as a supportive limb for clarity of recitation, study, and ultimately steadiness on the mokṣa-oriented path.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by highlighting correct technical knowledge (accent and grammar), it safeguards accurate transmission of mantras and scriptural meanings, which strengthens sincere and error-free devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Śikṣā (accent—especially svarita) and Vedāṅga Vyākaraṇa (paribhāṣā-terms and the classification/numbering of dhātus beginning with the Bhvādi gaṇa).