Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 78

योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Devanagari script

खाण्डिक्योऽपि सुतं कृत्वा राजानं योगसिद्धये । विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः ॥ ७८ ॥

Transliteration

khāṇḍikyo'pi sutaṃ kṛtvā rājānaṃ yogasiddhaye | viśālāmagamatkṛṣṇe samāveśitamānasaḥ || 78 ||

Translation

کھانڈِکیہ نے بھی یوگ کی سِدھی کے لیے اپنے بیٹے کو بادشاہ مقرر کیا، اور اپنا دل پوری طرح شری کرشن میں لگا کر وِشالا کی طرف روانہ ہوا۔

Word by Word

• खाण्डिक्यः: Khāṇḍikya
• खाण्डिक्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खाण्डिक्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)

• अपि: also
• अपि: Discourse (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (particle: also/even)

• सुतम्: (as) a son
• सुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)

• कृत्वा: having made/considered
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having made)

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)

• योग-सिद्धये: for success in yoga
• योग-सिद्धये: Prayojana (प्रयोजन/चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—योगस्य सिद्धिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विशालाम्: to Viśālā
• विशालाम्: Karma (कर्म/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: विशाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नगर-नाम (proper noun)

• अगमत्: went
• अगमत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृष्णे: in/with regard to Kṛṣṇa
• कृष्णे: Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Locative singular); विषये/आश्रये (in/at Krishna)

• समावेशित-मानसः: whose mind was absorbed (in Kṛṣṇa)
• समावेशित-मानसः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+विश् (धातु) + क्त (कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—समावेशितं मानसं यस्य सः (whose mind is absorbed)

Speaker

Narada (narrative voice within Moksha-dharma instruction, traditionally relayed in the Narada Purana dialogue framework)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Khāṇḍikya
• Kṛṣṇa
• Viśālā
• son (heir)
• kingdom

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that true moksha-oriented life includes responsible detachment: fulfilling worldly duty (appointing an heir) and then pursuing yoga-siddhi with the mind wholly absorbed in Kṛṣṇa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as single-pointed absorption (samāveśa) in Kṛṣṇa; the verse implies that inner devotion can be the core of yogic accomplishment, not merely external renunciation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is directly taught; the practical takeaway is dharma-based life-organization—succession and orderly withdrawal—supporting sustained sādhana.