Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 57

योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Devanagari script

समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम् । कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ५७ ॥

Transliteration

samakarṇāṃsavinyastacārukarṇopabhūṣaṇam | kambugrīvaṃ suvistīrṇaśrīvatsāṅkitavakṣasam || 57 ||

Translation

کانوں اور کندھوں کی لکیر میں ہم آہنگ رکھے ہوئے خوبصورت گوشواروں سے وہ آراستہ تھے؛ گردن صدفِ شَنکھ کی مانند، اور کشادہ سینے پر مقدّس شریوتس کا نشان کندہ تھا۔

Word by Word

• समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम्: with lovely ear-ornaments placed evenly up to the ears/shoulders
• समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम + कर्ण + अंस + विन्यस्त + चारु + कर्ण + उपभूषण (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समास: (समकर्णांस) कर्मधारय + (विन्यस्त) क्त-कृदन्त + (चारुकर्णोपभूषण) षष्ठी-तत्पुरुष (कर्णस्य उपभूषणम्)

• कम्बुग्रीवम्: with a conch-like neck
• कम्बुग्रीवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कम्बु + ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (कम्बुवत् ग्रीवा यस्य/यत्)

• सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम्: with a broad chest marked with the Śrīvatsa sign
• सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + विस्तीर्ण + श्रीवत्स + अङ्कित + वक्षस् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (सुविस्तीर्ण) विशेषण + (श्रीवत्साङ्कितवक्षस्) षष्ठी-तत्पुरुष (वक्षसि श्रीवत्सेन अङ्कितम्)

Speaker

Narada (describing Lord Vishnu in a Moksha-dharma context, within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu
• Srivatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It guides devotional meditation (dhyāna) by detailing auspicious bodily marks of Lord Viṣṇu—symmetry, conch-like neck, and the Śrīvatsa—so the mind becomes steady on the divine form, supporting mokṣa-oriented bhakti.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting concrete, sacred attributes of Viṣṇu to contemplate, it promotes form-based devotion (sākāra-bhakti), where loving remembrance is strengthened through precise visualization of the Lord’s auspicious signs.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

This verse is primarily dhyāna/arcana-oriented rather than technical Vedāṅga instruction; practically, it supports mantra-and-image based worship by providing recognizable lakṣaṇas (iconographic identifiers) used in pūjā and meditation.