Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 110

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

Devanagari script

यस्यां समर्च्चयेद्देवं वामनं सिद्धिदं नृणाम् । उपोषितैषा विप्रेंद्र सर्वव्रतफलप्रदा ॥ ११० ॥

Transliteration

yasyāṃ samarccayeddevaṃ vāmanaṃ siddhidaṃ nṛṇām | upoṣitaiṣā vipreṃdra sarvavrataphalapradā || 110 ||

Translation

اے برہمنوں کے سردار! اُس (جینتی) دوادشی میں روزہ رکھ کر اگر انسان سِدھی دینے والے بھگوان وامن کی یथاوِدھی پوجا کرے تو یہ ورت سب ورتوں کا پھل عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• यस्याम्: in which
• यस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (relative pronoun: “in which [tithi]”)

• समर्चयेत्: should worship
• समर्चयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• वामनम्: Vāmana
• वामनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘देवम्’ इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• सिद्धिदम्: giver of success
• सिद्धिदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धेः दः/ददाति इति—‘giver of success’), ‘वामनम्’ इति विशेषण

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (genitive plural)

• उपोषिता: (when) fasted/observed with fasting
• उपोषिता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप + वस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘एषा’ इति विशेषण (observed as a fast)

• एषा: this (tithi/vow)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• विप्रेंद्र: O best of brāhmaṇas
• विप्रेंद्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्रः)

• सर्व: all
• सर्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, समासपूर्वपद-रूपेण (as prior member)

• व्रत: vow
• व्रत: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद-रूपेण

• फल: fruit/result
• फल: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद-रूपेण

• प्रदा: bestowing
• प्रदा: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्र + दा (धातु) + ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषसमासः: (सर्व-व्रत-फल)-प्रदा = ‘giver of the fruits of all vows’

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Jayantī (Dvādaśī) / Vāmana-ārādhana on Dvādaśī

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Vamana
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that focused worship of Lord Vāmana combined with fasting can concentrate the merit of many disciplines into a single observance, making devotion (bhakti) the decisive factor behind ritual fruit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as practical and vow-based: by reverently worshiping Viṣṇu as Vāmana and practicing upavāsa, the devotee attains siddhi and the comprehensive merit associated with multiple vratas.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual discipline (kalpa-oriented practice) is implied: upavāsa (fasting) paired with proper arcana (formal worship) as a structured vrata procedure, emphasizing correct observance rather than technical astrology or grammar.