Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 21

The Exposition of the Saptamī Vow Observed Across Twelve Months

Saptamī-vrata-prakāśana

Devanagari script

निंबपत्रव्रतं चैतत्कर्तॄणां सर्वसौख्यदम् । सप्तमी शर्कराख्यैषा प्रोक्ता तच्चापि मे श्रृणु ॥ २१ ॥

Transliteration

niṃbapatravrataṃ caitatkartṝṇāṃ sarvasaukhyadam | saptamī śarkarākhyaiṣā proktā taccāpi me śrṛṇu || 21 ||

Translation

یہ ‘نِمب پتر ورت’ اسے کرنے والوں کو ہر طرح کی خوشی عطا کرتا ہے۔ یہ سَپتمی ‘شَرکرا’ کے نام سے کہی گئی ہے؛ وہ بھی مجھ سے سنو۔

Word by Word

• निंबपत्रव्रतम्: the vow involving neem leaves
• निंबपत्रव्रतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निंब-पत्र-व्रत (प्रातिपदिक; निंब + पत्र + व्रत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (निंबस्य पत्राणि; तेषां व्रतम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• कर्तॄणाम्: of the performers (doers)
• कर्तॄणाम्: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), बहुवचन

• सर्वसौख्यदम्: giving all happiness
• सर्वसौख्यदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-सौख्य-द (प्रातिपदिक; सर्व + सौख्य + द)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वस्य सौख्यस्य दः/दायकः)

• सप्तमी: the seventh (lunar day)
• सप्तमी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• शर्कराख्या: named ‘Śarkarā’
• शर्कराख्या: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शर्करा-आख्या (प्रातिपदिक; शर्करा + आख्या)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (शर्करा-आख्या = शर्करा-नाम्नी/शर्करा-इति-आख्या)

• एषा: this (she/this one)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• प्रोक्ता: has been declared
• प्रोक्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (has been declared)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (particle: also/indeed)

• मे: from me / to me (my)
• मे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी (genitive/dative), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• शृणु: hear
• शृणु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: niṃbapatra-vrata; Śarkarā-saptamī (named Saptamī observance)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Nimba (neem)
• Saptami (tithi)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights vrata-dharma as a practical means to attain sarva-saukhya—comprehensive well-being—by observing a specific vow (Nimbapatra Vrata) tied to a sacred lunar day (Saptamī).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing a vow connected to tithi-observance, it frames devotion as disciplined practice—listening, following instructions, and honoring sacred time—through which devotees cultivate merit and divine favor.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Jyotiṣa-based timekeeping through tithi specification (Saptamī) and its traditional naming (Śarkarā), showing how ritual observances are aligned with calendrical science.