Shloka 17

Adhyaya 91 — The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Sanskrit

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे ।

त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Transliteration

nṛsiṁharūpeṇogreṇa hantuṁ daityān kṛtodyame / trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo 'stu te

Translation

اے ناراینی! آپ کو نمسکار—جو نرسِمْہ کے ہیبت ناک روپ میں دیتیوں کے قتل کے لیے آمادہ ہیں اور تینوں لوکوں کی حفاظت سے وابستہ ہیں۔

Word by Word

• नृसिंह-रूपेण: by the form of Narasiṃha
• नृसिंह-रूपेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: नृसिंह (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नृसिंहस्य रूपम्)

• उग्रेण: fierce
• उग्रेण: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नृसिंहरूपेण इत्यस्य)

• हन्तुम्: to slay
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (Infinitive); अर्थः ‘to kill’

• दैत्यान्: the demons (Daityas)
• दैत्यान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन

• कृत-उद्यमे: in/unto (you) who are prepared (having undertaken effort)
• कृत-उद्यमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातोः क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + उद्यम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कृतः उद्यमः यस्याः/यत्र) — ‘one who has made effort/ready’

• त्रैलोक्य-त्राण-सहिते: in/unto (you) accompanied by the protection of the three worlds
• त्रैलोक्य-त्राण-सहिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + त्राण (प्रातिपदिक) + सहित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य त्राणेन सह)

• नारायणी: O Nārāyaṇī
• नारायणी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध/उपपद-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/उद्गार); नमस्कारार्थक

• अस्तु: may (it) be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be’

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular) — ‘to you/for you’ (नमः + चतुर्थी)

Speakers

• Devī-stuti within Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "vīra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Nārāyaṇī (Devī)
• Nṛsiṁha (implied)

Shakti Aspects

• Nṛsiṁha-śakti (fierce protective aspect)

Key Themes

• Shaktism
• Protection of the worlds
• Fierce compassion
• Destruction of adharma

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Righteous ferocity is framed as compassion: the Goddess’s wrath is not cruelty but the energetic defense of the three worlds against adharma.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Carita—mythic-theological praise supporting the Purāṇic function of inculcating devotion and moral order.

What is the esoteric significance?

Nṛsiṁha symbolizes the breaking of limits—divinity appearing beyond conventional categories to destroy entrenched egoic tyranny (the ‘daitya’ principle).