Shloka 22

Adhyaya 88 — The Manifestation of the Matrikas and the Slaying of Raktabija

Sanskrit

ततो देवोशरीरात्तु विनिष्क्रान्तातिभीषणा ।

चण्डिकाशक्तिरत्युग्रा शिवाशतनिनादिनी ॥

Transliteration

tato devośarīrāttu viniṣkrāntātibhīṣaṇā /

caṇḍikāśaktiratyugrā śivāśataninādinī

Translation

پھر خدا کے جسم سے ایک نہایت ہیبت ناک شکتی نمودار ہوئی—چنڈیکا کی انتہائی تند و تیز شکتی—جو سو شِواؤں کی گرج کے مانند گرجدار آواز سے دہاڑ رہی تھی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरवाचक (then)

• देव-शरीरात्: from the god’s body
• देव-शरीरात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: देव + शरीर (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुषः—‘देवस्य शरीरम्’

• तु: indeed, and
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (particle ‘but/indeed’)

• विनिष्क्रान्ता: having come forth, emerged
• विनिष्क्रान्ता: कर्ता (Karta/Subject; predicate participle)
• Type: Verb
• Root: वि-निस्-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अतिभीषणा: exceedingly terrifying
• अतिभीषणा: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति + भीषण (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘अत्यन्तं भीषणा’

• चण्डिका-शक्तिः: the power/energy of Caṇḍikā
• चण्डिका-शक्तिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: चण्डिका + शक्ति (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘चण्डिकायाः शक्तिः’

• अति-उग्रा: very fierce
• अति-उग्रा: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति + उग्र (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘अत्यन्तम् उग्रा’

• शिव-आशत-निनादिनी: roaring/crying out ‘Śiva!’
• शिव-आशत-निनादिनी: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शिव + आशत (आ-शत्/आ-शद्, धातु; कृदन्त) + निनादिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—‘शिवम् आशत् (आह्वयन्ती/आशंसन्ती) निनादिनी’ इत्यर्थे; निनादिनी = स्त्रीप्रत्ययान्त (feminine agent noun)

Speakers

• Narrative voice within Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Śiva (Īśāna)
• Caṇḍikā-Śakti

Shakti Aspects

• Caṇḍikā-Śakti; Śiva’s emanated power (also linked in tradition to Śivadūtī motif nearby)

Key Themes

• Shaktism
• Emanation theology
• Fierce protective divinity
• Sound as power (nāda)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

When disorder peaks, the remedy may appear ‘terrifying’ yet is ultimately protective. The Purana normalizes fierce compassion: violence here is framed as dharma’s surgery, not cruelty.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Carita: divine intervention narrative. It supports dharma by recounting the manifestation of remedial power.

What is the esoteric significance?

The ‘hundred-Śiva roar’ signifies concentrated transformative energy. Nāda (sound) is treated as a creative/destructive force—mantric potency externalized as the Goddess’ battlefield presence.