Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyaya 75The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः ।

न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

sadāreṇa kriyāḥ kāryāḥ śrautāḥ smārtā vaṣaṭkriyāḥ /

na me nyūnāḥ kṛtāḥ kāścid yāvad adya mahāmune

میں نے اپنی زوجہ کے ساتھ وہ سب واجب رسومات ادا کیں—شروت اور سمارْت، وषٹ کی آہوتیوں سمیت؛ اے مہارشی، آج تک ان میں سے کوئی بھی میرے ہاتھوں ناقص نہیں ہوئی۔

sa-dāreṇatogether with (my) wife
sa-dāreṇa:
Sahakāraka (सहकारक/ सह)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/अव्यय) + dāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; ‘स’ (with) + ‘दारेण’ → अव्ययीभावः (with wife)
kriyāḥrites/actions
kriyāḥ:
Karma (कर्म/that which is to be done)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem.), प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
kāryāḥto be performed
kāryāḥ:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) + ya (कृत्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligative) ‘कार्य’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
śrautāḥVedic (śrauta)
śrautāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrauta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘श्रुति-सम्बद्धाः’
smārtāḥsmṛti-based (smārta)
smārtāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsmārta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘स्मृति-सम्बद्धाः’
vaṣaṭ-kriyāḥvaṣaṭ-offering rites
vaṣaṭ-kriyāḥ:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootvaṣaṭ (अव्यय/निपात) + kriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (vaṣaṭ-शब्देन युक्ताः क्रियाः)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
meof me / for me
me:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (gen./dat. sg. enclitic)
nyūnāḥdeficient
nyūnāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnyūna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अल्पाः/हीनाः’
kṛtāḥwere performed
kṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘done’ (agreeing with kriyāḥ)
kāścitany (some)
kāścit:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun) ‘काःचित्’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (some)
yāvatas long as / up to
yāvat:
Avadhi (अवधि)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअवधि-वाचक-अव्यय (limit/extent marker)
adyatoday / till now
adya:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
mahā-muneO great sage
mahā-mune:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + muni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः
Ṛtavāk (continuing)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Agni (implied through homa/vaṣaṭ rites)
DharmaGṛhastha dutiesRitual (yajña/homa)Śrauta-Smārta practice

FAQs

The verse stresses householdership as a joint-sacramental vocation (with wife) and frames ritual precision as ethical responsibility—yet later suffering raises the question of karma beyond mere ritual correctness.

Ācāra (conduct) material; not among the five purāṇic markers.

‘Sadāreṇa’ points to the śakti of the household: dharma is ‘powered’ through partnership; sacrifice without inner alignment, however, may still be tested by prārabdha karma.