Shloka 4

Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

Sanskrit

गर्भहा सस्यहा चान्यः कुमारास्तनयास्तयोः ।

कन्याश्चान्यास्तथैवाष्टौ तासां नामानि मे शृणु ॥

Transliteration

garbhahā sasyahā cānyaḥ kumārās tanayās tayoḥ / kanyāś cānyās tathaivāṣṭau tāsāṃ nāmāni me śṛṇu

Translation

اور بیٹوں—یعنی اُن کُماروں—میں گربھہا، سسیہہا اور ایک اور تھا؛ اور اسی طرح آٹھ دوسری کنیا بھی تھیں۔ ان کے نام مجھ سے سنو۔

Word by Word

• गर्भ-हा: Fetus-slayer (name)
• गर्भ-हा: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (determinative: 'slayer of the fetus'); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सस्य-हा: Crop-destroyer (name)
• सस्य-हा: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Noun
• Root: सस्य (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष ('slayer of crops'); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक (conjunction)

• अन्यः: another (one)
• अन्यः: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नामरूपेण (as 'another')

• कुमाराः: sons
• कुमाराः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तनयाः: children/sons
• तनयाः: कर्ता (Appositional subject)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कुमाराः इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

• तयोः: of those two
• तयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, द्विवचन, सर्वनाम

• कन्याः: daughters
• कन्याः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• अन्याः: other
• अन्याः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कन्याः-विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: likewise)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: विशेषण (Numeral qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; स्त्रीलिङ्ग-प्रयोग, प्रथमा, बहुवचन; कन्याः-शब्दस्य संख्या

• तासाम्: of them
• तासाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग-प्रयोग (ref. to daughters)

• नामानि: names
• नामानि: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; शृणु इत्यस्य कर्म (object)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative sg; enclitic); अत्र चतुर्थी-अर्थे (to me)

• शृणु: hear, listen
• शृणु: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

Speakers

• Narrative instruction within the Markandeya Purana dialogue framework (exact named speakers not provided in the input excerpt)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Harm/affliction typology (garbha, sasya)
• Didactic cataloguing

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The scope of ‘harm’ ranges from personal (pregnancy/infancy) to communal (agriculture), implying dharma includes protecting life and sustenance through attentive practice.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary dharma material; it does not advance vaṃśa/manvantara chronology but provides applied religious-ethical guidance.

What is the esoteric significance?

‘Embryo-destruction’ and ‘crop-destruction’ can be read as symbols of interrupted continuity—of lineage and of food—two pillars of household dharma.